جریان آنلاین؛ ولیالله سیف، رئیسکل اسبق بانک مرکزی با تشریح مفهوم «نرخ ارز مناسب» در اقتصاد ایران گفت: در ادبیات اقتصاد کلان نرخ ارز تعادلی نرخی است که با متغیرهای بنیادین اقتصاد از جمله تفاوت تورم داخلی و خارجی، بهرهوری، تراز پرداختها و جریان سرمایه سازگار باشد و نمیتوان آن را صرفاً با دستور اداری تعیین کرد.
وی با اشاره به بالا بودن مزمن تورم داخلی ایران نسبت به تورم جهانی افزود: این وضعیت ایجاب میکند نرخ ارز در بلندمدت بهصورت تدریجی تعدیل شود. اگر این تعدیل بهموقع و مدیریتشده انجام نشود فشار انباشتهشده در نهایت به شکل جهشهای ناگهانی و پرهزینه ارزی بروز خواهد کرد. تجربه نشان داده تثبیت دستوری نرخ ارز در سطوح پایینتر از نرخ تعادلی در کوتاهمدت ممکن است تورم را مهار کند اما در میانمدت به بیثباتی، افزایش تورم و جهش ارزی منجر میشود.
سیف تأکید کرد: پایین نگهداشتن مصنوعی نرخ ارز رقابتپذیری تولید داخلی را تضعیف کرده و واردات را تشویق میکند وضعیتی که مشابه «بیماری هلندی» است و به تضعیف بخشهای مولد اقتصاد میانجامد.
لزوم تکنرخی شدن ارز
رئیس اسبق بانک مرکزی با اشاره به چندنرخی بودن ارز در ایران گفت: وجود نرخهای رسمی، ترجیحی و بازار آزاد موجب اعوجاج در سیگنالهای قیمتی، ایجاد رانت و فساد و تخصیص ناکارآمد منابع میشود. حمایت از اقشار آسیبپذیر در صورت لزوم باید از طریق یارانه مستقیم انجام شود نه از مسیر ارز ترجیحی.
وی ثبات نرخ ارز را به معنای تثبیت مطلق ندانست و افزود: ثبات به معنای نوسان محدود و قابل پیشبینی است چرا که فعالان اقتصادی برای سرمایهگذاری و تولید به قابلیت پیشبینی نیاز دارند. نوسانات شدید ارزی افق برنامهریزی را کوتاه کرده و ریسک سرمایهگذاری را افزایش میدهد.
کنترل نوسانات درآمدهای نفتی
سیف در بخش دیگری از سخنان خود به نوسانات درآمدهای ارزی نفتی اشاره کرد و گفت: وابستگی بودجه جاری دولت به نفت یکی از عوامل اصلی انتقال شوکهای ارزی به اقتصاد است. هزینههای جاری دولت نباید مستقیماً به درآمد نفت وابسته باشد و در دوران رونق نفتی باید بخشی از درآمدها ذخیره شود.
وی نقش صندوقهای تثبیت ارزی را در این زمینه بسیار مهم دانست و تصریح کرد: این صندوقها باید مازاد درآمد نفتی را در دوران رونق جذب و در دوران رکود آزاد کنند مشروط بر آنکه قواعد شفاف و سختگیرانه و استقلال نسبی داشته باشند.
به گفته رئیس اسبق بانک مرکزی استفاده از ابزارهای عقیمسازی پولی نظیر عملیات بازار باز و فروش اوراق بدهی برای جلوگیری از اثر تورمی درآمدهای نفتی ضروری است. وی همچنین نظام «شناور مدیریتشده» را مناسبترین رژیم ارزی برای اقتصاد ایران دانست.
روایت هشدارهای نادیدهگرفتهشده
سیف با اشاره به تجربه ارز ۴۲۰۰ تومانی گفت: در سال ۱۳۹۶ به دولت هشدار دادیم که تثبیت نرخ ارز در آن سطح ممکن نیست و در صورت جلوگیری از تعدیل نرخ شوک ارزی اجتنابناپذیر خواهد بود. با وجود این هشدارها تصمیم به تعیین نرخ ۴۲۰۰ تومان گرفته شد نرخی که به گفته وی اجماعی نبوده و در نهایت به ایجاد رانت و بیثباتی انجامید.
وی افزود: در نهایت، جهش ارزی در دیماه ۹۶ آغاز شد و پس از آن پیشنهادهای بانک مرکزی مبنی بر تعدیل تدریجی نرخ ارز و کنترل ریشههای تورمی مورد توجه قرار گرفت، اما تثبیت مجدد نرخ ۴۲۰۰ تومان، شرایطی مشابه تجربههای ناموفق گذشته را رقم زد.
تأکید بر اصلاحات ساختاری
به گزارش فارس، رئیس اسبق بانک مرکزی در پایان گفت: نرخ ارز مناسب در اقتصاد ایران باید تکنرخی، شفاف، سازگار با متغیرهای پولی و مالی و در چارچوب انضباط بودجهای و پولی باشد. به گفته وی، بدون اصلاحات ساختاری، کنترل کسری بودجه و مهار رشد نقدینگی، شوکهای نفتی همچنان به بیثباتی ارزی، تورم و کاهش رشد اقتصادی منجر خواهد شد.
پایگاه خبری جریان/جریان آنلاین
