امروز
یکشنبه 29 شهریور 1405
جریان آنلاین | زایندهرود و تداوم جریان این رودخانه که شاهرگ حیات اصفهان محسوب میشود مهمترین دغدغه مردم اصفهان در بیش از دو دهه اخیر بوده است و متأسفانه همواره این دغدغه مردم در سطح ملی نادیده گرفته شده است و این علیرغم نقش ویژه اصفهان در مسائل ملی از جمله عرصه صنعت است، فرونشست بهعنوان یک ابر پیامد ناشی از خشکی زایندهرود نیز در حال تهدید حیات اصفهان بوده و مشکلات بسیاری را برای آن پدید آورده است.
در این خصوص به گفتوگو با حامد یزدیان نایب رئیس کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی پرداختهایم که مشروح آن در ادامه آمده است:
برخی کارشناسان معتقد هستند بازگشایی دو ماه و نیمه زایندهرود تغذیه مناسبی برای سفرههای زیرزمینی اصفهان فراهم نشده، نظر شما در این خصوص چیست و راهکار بیشتر جاری بودن زایندهرود برای داشتن آثار محسوس چیست؟
بالاخره هرچقدر تداوم جاری بودن زایندهرود بیشتر باشد نفوذ در لایحههای زمین و تغذیه آبخوان صورت میگیرد، اینکه بگوییم این بازگشایی هیچ اثری نداشته که حرف درستی نیست، امسال پس از سالها شاهد تداوم جریان زایندهرود به این مقدار بودیم و به نظرم حدود 3 ماه اثر داشته است ولی بله حتما باید جاری بودن زایندهرود تداوم بیشتری داشته باشد تا اثرات آن مشهود باشد.
راهکار این موضوع این است که باید تلاش کنیم تا در آینده هم زمان جاری بودن زایندهرود بیشتر باشد و این موضوع حتما بر آبخوانها اثرگذار است و حتما زمانی که زایندهرود جاری است بخشی از آن وارد سفرههای زیرزمینی میشود و تداوم این جریان اثرمحسوسی خواهد داشت و تداوم جاری بودن زایندهرود اثر مشخصتری نسبت به زمانی دارد که چند روز بازگشایی را شاهد بودیم سپس رودخانه بسته میشود و دوباره بعد از مدتی چند روز بازگشایی داشتیم حتما تداوم جاری بودن زایندهرود در طولانی مدت حتی اگر مقدار آب کم باشد اثر مثبت بیشتری بر کاهش فرونشست و تغذیه آبخوان خواهد داشت. ما هم اصرار داریم که به همین سمت باید حرکت کنیم، در حدود سه ماه اخیر حجم قابل توجهی آب در زایندهرود جاری بود که اگر بشود در تعامل با کشاورزان مسیر و نوع بهرهبرداری از زایندهرود به نحوی باشد که آب کمتر باشد اما تداوم آن بیشتر باشد و کشاورزان با این شرایط برنامه خود را تنظیم کنند این اثری که انتظار داریم در افزایش آب سفرههای زیرزمینی بیشتر خواهد شد.
در روزهای اخیر شاهد فروریزش و فرونشستهایی در سطح شهر اصفهان بودیم، آخرین وضعیت فرونشست در اصفهان به چه صورت است؟
بعضی اتفاقاتی که به صورت محلی رخ میدهد دلایل متفاوتی از فرونشست دارد، مثلا در اثر شکست لولههای فاضلاب یا اتفاقات محلی است که یک جایی افزایش برداشت از سفرههای آب زیرزمینی اتفاق افتاده و در مقیاس محلی در نقطهای اتفاقی رخ داده است، اما کلیت مسأله این است که اوضاع فرونشست در اصفهان روز به روز بحرانیتر میشود و گزارشاتی که اخیرا سازمان نقشه برداری کشور و سازمان برنامه یک نامهای در خصوص فرونشست اصفهان داشتند وضعیت فرونشست در شهر اصفهان واقعا بحرانی است و باید چارهای جدی برای آن اندیشه کرد.
برای حل مشکل فرونشست باید دو کار جدی انجام داد، یکی اینکه جلوی برداشتهای بیرویه از آبهای زیرزمینی را باید بگیریم، اینکه خیلی از بهرهبرداران نیازهایی را هم دارند و حق هم دارند و باید که منابع این نیازها باید تأمین کنیم اما در شرایط کنونی برداشت آب از سفرههای زیرزمینی باید محدود بشود چرا که افزایش این برداشتها به افزایش فرونشست کمک میکند و ما باید برداشت غیرمجاز را کنترل کنیم، با اعمال تعرفه و جریمههای جدی و برخی را باید اقدام قضایی انجام داد.
بخشی دیگر از راه حل مشکل این است که باید بتوانیم منابع آب زیرزمینی را تزریق یا تأمین کنیم، راه آن هم این است که پروژههایی که انجام میشود و تلاش برای استمرار جاری شدن آب در زایندهرود باید به صورت جدی دنبال بشود و بخشی از این موضوع به پروژههای تأمین آب بستگی دارد و بخشی نیز به مدیریت آب در بالا دست ارتباط دارد که ما باید برداشتهای غیرمجاز در بالا دست را جلوگیری کنیم تا آب به اصفهان برسد و تغذیه آبخوان صورت بگیرد.
در برخی از دشتهای اصفهان از جمله دشت برخوار که خیلی جدی فرونشست در آن بیش از دیگر نقاط خود را نشان داده است، اقداماتی توسط مجموعه استان در حال انجام است که بتوانیم تسهیلات تهیه کنتور هوشمند و یا تزریق مصنوعی آب فراهم کنیم که این اقدامات در حال انجام است و جلساتی با بانک کشاورزی برای تأمین مالی این موضوع صورت گرفته است که امیدوار هستیم که به نتیجه برسد و بتوانیم در موضوع فرونشست اقداماتی انجام بدهیم که مانع رشد و افزایش فرونشست بشویم، واقعیت این است که فرونشست قابل برگشت نیست و آنچه اتفاق افتاده بازگشت نخواهد داشت اما با اقداماتی میتوانیم جلوی گسترش بیشتر را هم بگیریم.
وضعیت اماکن تاریخی اصفهان در مواجهه با فرونشست چگونه است و آیا یک نقشهای در خصوص وضعیت فرونشست در اماکن تاریخی وجود دارد؟
بله مسجد جامع، مسجد سید، میدان امام، مسجد جامع عباسی، حمام علی قلی آقا و مسجد حکیم از جمله آثار تاریخی هستند که تحت تأثیر فرونشست قرار گرفتند و مساجد بزرگ ما عمدتا تحت تأثیر فرونشست قرار گرفتهاند و بازارهای قدیمی نظیر بازار قیصریه میدان امام در برخی نقاط آثار فرونشست را نشان داده است، کاروانسراهای قدیمی از جمله کاروانسرای ساروتقی، سرای مخلص و جاهای مختلفی که خصوصا در مرکز شهر اصفهان هستند ما آثار فرونشست را در سازههای قدیمی شاهد هستیم.
آیا دولت با یک نگاه ملی اقدامی برای زایندهرود و تبعات خشکی آن از جمله فرونشست داشته است یا خیر؟
در مقام صحبت و حرف بله اما در مقام عمل نه، متأسفانه اقدام عملی که انجام بشود را شاهد نبودهایم و معمولا شاهد نگاه درستی به اصفهان در این زمینهها نبودهایم و کمک محسوسی در این حوزه به اصفهان انجام نشده است و این یکی از گلایههای ما است. در استان اصفهان به موضوع زایندهرود و خشکی آن و مسائلی نظیر فرونشست پرداخته میشود اما بیرون از مرزهای استان اصفهان در مودر بحث فرونشست و حل مسائل آبی اصفهان متأسفانه هم و غم جدی برای حل این مشکل مهم وجود ندارد.
همین که از نظر تئوری فعلا پذیرفته شده که اصفهان مشکل دارد خوب است اما جایی که باید اقدام عملی انجام بشود، بودجهای اختصاص پیدا کند، مجوزی برای پروژهها صادر بشود که اقدام عملی محسوب بشود متأسفانه کماکان اصفهان مورد بیمهری قرار دارد.
مردم اصفهان برای حل مشکل آب چه اقداماتی میتوانند انجام بدهند؟
به نظر میرسد که این قضیه را باید مردم اصفهان هم بیشتر کمک کنند، هم مطالبهگری که قبلا در مورد بحث آب در اصفهان وجود داشت باید کماکان ادامه داشته باشد. در جاهایی که امکان صرفهجویی بیشتر هست باید مدیریت کرد، متأسفانه در اصفهان هم شاهد برداشتهای غیرمجاز از سفرههای آب زیرزمینی هستیم که نیازمند مدیریت است و در همین محدوده برخوار و حبیب آباد باید اولویت پساب تصفیهخانهها تزریق به آبخوان باشد و همانها را وارد زمین کنیم که آبخوان را تأمین کند تا شاهد کاهش فرونشست باشیم.
در برخی مناطق استان و شهرستان اصفهان شاهد کشاورزی بدون مجوز هستیم که در حال توسعه هستند و این عملا باعث میشود آبی که نیاز داشتیم وارد آبخوان شده و مانع گسترش فرونشست بشود مصرف کشاورزی شده و این نشان میدهد در برخی مناطق ماهم مقصر هستیم و مجموع اینها باید مدیریت بشود در کنار اینکه پیگیریهایی برای طرحهای تأمین آب صورت گرفته است تا شاهد اتفاقات خوبی باشیم و باید بپذیریم از نظر مسکونی، صنایع به ویژه صنایع آب بر و کشاورزی دیگر ظرفیت گسترش ندارد و نباید فکر کنیم که توسعه را انجام بدهیم و انتظار داشته باشیم پروژههای تأمین آب توسعه مصارف را پوشش بدهد.
