کشف ماهیت اقیانوسی سنگ‌های مکران؛ بازنگری در مدل‌های زمین‌شناسی جنوب شرق ایران

جریان آنلاین: دکتر مرتضی دلاوری، عضو هیأت علمی دانشگاه خوارزمی، نتایج یک دهه تحقیق مشترک با دانشگاه‌های خارجی را در چهل‌وچهارمین گردهمایی ملی علوم زمین ارائه کرد. این تحقیقات نشان می‌دهد که برخلاف تصور پیشین  بخش‌های وسیعی از سنگ‌های منطقه مکران در جنوب شرق ایران، ماهیت قاره‌ای نداشته و اقیانوسی هستند. این یافته‌های مهم، تصویر کنونی از چگونگی شکل‌گیری این منطقه را دگرگون کرده و نیاز به بازنگری در مدل‌های زمین‌شناسی موجود را مطرح می‌کند.

پهنه مکران که به دلیل ضخامت چشمگیر رسوبات و انباشت‌های عظیمش شناخته شده است، از شمال به جنوب شامل واحدهای رسوبی و افیولیتی (مربوط به پوسته اقیانوسی) است. این تحقیقات بر جنبه‌های پترولوژی (سنگ‌شناسی) و زمین‌ساخت این مجموعه‌ها تمرکز داشته است.

مناطق مورد مطالعه در این تحقیق شامل «منطقه رنگین» با فراوانی بالای سنگ‌های بازالتی، «کمپلکس دگرگونی دیابت» با ویژگی‌های دگرگونی مشخص، و «مجموعه مختارآباد» که یکی از جذاب‌ترین مجموعه‌های افیولیتی مکران با توالی تقریباً کامل سنگ‌های افیولیتی است، بوده‌اند.

دلاوری خاطرنشان کرد که یکی از مهم‌ترین یافته‌ها رد ماهیت قاره‌ای برخی سنگ‌های مکران است. سن‌یابی‌های جدید نشان می‌دهد سن این سنگ‌ها حدود ۱۵۶، ۱۱۲ و ۱۳۶ میلیون سال است که با سن ذکر شده در منابع قدیمی متفاوت است. این نتایج تأیید می‌کند که ماهیت سنگ‌ها با تصورات قبلی کاملاً متفاوت بوده و مدل زمین‌ساختی مکران نیازمند اصلاح است.

به گزارش ایسنا؛ بر اساس داده‌های سنی  پتروگرافی و زمین‌ساختی  پهنه مکران از دو بخش شمالی (با ماهیت اقیانوسی) و جنوبی تشکیل شده است. این پهنه در اثر فرآیندهای تکتونیکی و بسته‌شدن تدریجی، به شکل کنونی خود درآمده است. یافته‌های تازه همچنین نشان می‌دهد که دو رویداد همزمان تشکیل افیولیت در این منطقه رخ داده که نقش مهمی در شکل‌گیری وضعیت فعلی آن داشته است.

این نتایج می‌تواند دیدگاه‌های زمین‌ساختی موجود درباره مکران را تغییر داده و در تفسیرهای زمین‌شناختی آینده اهمیت بسزایی خواهد داشت.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین