●بررسی حمله سایبری به چهار بانک کشور در سازمان بازرسی ●راه برون رفت از ناترازی انرژی خروج از مصرف سوخت فسیلی است ●پایان زودهنگام یک تفاهمنامه/ هنوز زمانی برای مذاکرات هست ●افتتاح ۱۱ هزار و ۷۳۳ پروژه و گسترش حمایتهای بیمهای/ اجرای طرح های خانواده محور ●سردار شکارچی: تکرار حماقتهای آمریکا ضربات کوبندهتر ایران را به دنبال دارد
جریان آنلاین | تهاجم نظامی رژیم صهیونیستی و آمریکا به برخی زیرساختهای صنعتی کشور در جریان جنگ رمضان، بخشی از تأسیسات پتروشیمی در شهرهای مختلف را نیز تحتتأثیر قرار داد تا حدی که برخی از این تأسیسات از مدار تولید خارج شدند. این امر با توجه به اهمیت پتروشیمی در خصوص تأمین منابع ریالی – ارزی کشور، قطعاً باعث ایجاد چالشهایی در کشور خواهد شد. اما برخی از کارشناسان معتقدند شرایط کنونی میتواند به فرصتی برای بازنگری در ساختارها و ارتقای تابآوری صنعت پتروشیمی تبدیل شود. توقف موقت برخی فعالیتها و آغاز فرآیند بازسازی، این امکان را فراهم میکند که کاستیها و گلوگاههای قدیمی صنعت شناسایی و اصلاح شوند تا این بخش با توان و انعطاف بیشتری به مدار تولید بازگردد. در این باره با علی پرسش بین، تحلیلگر انرژی و مدیر صنعت پتروشیمی گفت وگو کردهایم که در ذیل ملاحظه میکنید.
صنعت پتروشیمی ایران طی سالهای اخیر به یکی از ستونهای اصلی اقتصاد غیرنفتی کشور تبدیل شده و بخش مهمی از درآمدهای ارزی را تأمین کرده است. این امر باعث شده این صنعت به شدت تحتتأثیر تحولات ژئوپلیتیکی منطقه قرار گیرد. در شرایط جنگ نخستین پیامدها علاوه بر کمبود مواد اولیه برای تولید در داخل کشور و صادرات، سرمایهگذاری و زنجیره تأمین نمایان میشود. محدودیتهای حملونقل دریایی، افزایش هزینههای بیمه، دشواری در دسترسی به برخی بازارهای هدف و بالا رفتن هزینههای لجستیکی از جمله پیامدهایی است که میتواند فعالیت مجتمعهای پتروشیمی را تحتتأثیر قرار دهد. قطعاً در شرایط کنونی، کاهش انگیزه سرمایهگذاران خارجی و افزایش ریسکهای اقتصادی نیز از دیگر آثار چنین شرایطی است.اما با این وجود، توقف صادرات برخی از واحدهای تولیدی در این صنعت به دلیل آسیبهای ناشی از حملات، میتواند فرصتی برای آغاز تحول در این صنعت باشد. تقویت زنجیره ارزش داخلی، کاهش وابستگی به واردات تجهیزات و فناوری، توسعه بازارهای منطقهای و افزایش انعطافپذیری در مدلهای تجاری از جمله اقداماتی است که میتواند صنعت پتروشیمی را در مسیر نوسازی قرار دهد. علاوه بر این، تسریع در بومیسازی فناوریها و تجهیزات مورد نیاز میتواند وابستگیهای خارجی را کاهش داده و پایداری تولید را افزایش دهد.
قطعاً مدیریت بحران در چنین شرایطی نقش تعیینکنندهای دارد. عبور موفق از این مرحله نیازمند رویکردی مبتنی بر چابکی مدیریتی، برنامهریزی آیندهنگر و تقویت تابآوری زیرساختی است. در عین حال، تنوعبخشی به بازارهای صادراتی، توسعه همکاریهای منطقهای، مدیریت هوشمند زنجیره تأمین و سرمایهگذاری در فناوریهای نوین از جمله اقداماتی است که میتواند به پایداری صنعت کمک کند. آسیب برخی از واحدهای پتروشیمی در بوشهر بهعنوان قلب انرژی کشور و دیگر شهرها، نقش کلیدی در تأمین سرویسهای حیاتی مانند برق، بخار و آب صنعتی دارند، از این رو، آسیب به این واحدها تنها یک مشکل محدود به یک مجتمع نیست، بلکه میتواند کل شبکه عملیاتی پتروشیمی منطقه را تحتتأثیر قرار دهد. از این نکته نباید غافل شد که صنعت پتروشیمی ایران بهشدت به زیرساختهای یوتیلیتی وابسته است. در عمل بسیاری از واحدهای تولیدی بدون دسترسی پایدار به برق، بخار، آب صنعتی یا هوای ابزار دقیق قادر به ادامه فعالیت نیستند. حتی سادهترین عملیات ایمنی نیز بدون این خدمات امکانپذیر نخواهد بود؛ به این ترتیب، آسیب به واحدهای تأمینکننده این خدمات میتواند به توقف یا کاهش شدید ظرفیت تولید در مجموعهای از مجتمعها منجر شود. این وضعیت علاوه بر کاهش تولید، میتواند به افزایش مصرف فلر، هدررفت خوراک و اختلال در شبکه انتقال مواد میان مجتمعها منجر شود و از آنجایی که بسیاری از واحدهای پتروشیمی از طریق خطوط لوله و شبکهای به هم پیوسته به یکدیگر متصل هستند، اختلال در یک حلقه از این زنجیره میتواند اثرات گستردهای بر کل سیستم داشته باشد و بازارهای صادراتی نیز به سرعت به چنین اختلالاتی واکنش نشان میدهند. مشتریان خارجی معمولاً نسبت به ثبات عرضه حساس هستند و حتی وقفهای کوتاه در تحویل محصولات میتواند الگوی خرید آنها را تغییر دهد.
بله، قطعاً شرایطی که بازارهای مهمی مانند چین، هند و برخی کشورهای منطقه با رقابت شدید میان تولیدکنندگان مختلف مواجه هستند، هرگونه کاهش عرضه ممکن است به از دست رفتن بخشی از سهم بازار منجر شود. این در حالی است که، افزایش هزینههای عملیاتی نیز ما را با چالشهای جدی روبرو میکند. مجتمعهایی که برای تأمین برق یا بخار ناچار به استفاده از روشهای جایگزین یا خرید خدمات از سایر شرکتها میشوند، با رشد قابل توجه هزینه تولید روبهرو خواهند شد. این موضوع نه تنها سودآوری شرکتها را کاهش میدهد، بلکه قدرت رقابت آنها در بازارهای بینالمللی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. از طرفی، ناپایداری در تأمین یوتیلیتیها میتواند مخاطرات ایمنی قابل توجهی ایجاد کند. قطع و وصل برق یا افت فشار بخار ممکن است موجب توقف ناگهانی تجهیزات حساس، افزایش فشار در خطوط یا بروز حوادث صنعتی شود؛ رخدادهایی که علاوه بر خسارات مالی، میتوانند پیامدهای زیستمحیطی و امنیتی نیز به همراه داشته باشند.
بله باوجود همه این شرایط، همین وضعیت کنونی، میتواند فرصتی برای بازنگری در ساختار صنعت پتروشیمی باشد، به عبارتی، بازسازی تأسیسات آسیبدیده میتواند با رویکردی نوین انجام شود؛ رویکردی که در آن افزایش تابآوری زیرساختها، تقویت تولید داخلی تجهیزات و توسعه بازارهای جدید در اولویت قرار گیرد. قطعاً آنچه آینده صنعت پتروشیمی ایران را رقم خواهد زد، نحوه مدیریت این مرحله و تصمیمات راهبردی در مسیر بازسازی است و چنانچه برنامهریزیها با نگاه بلندمدت و اصلاح ساختارهای موجود انجام شود، این صنعت میتواند نه تنها از بحران عبور کند، بلکه جایگاه خود را در بازارهای منطقهای و جهانی تقویت کند. چنین تحولی مستلزم ترکیبی از مدیریت خلاقانه، سرمایهگذاری هدفمند و بازآرایی ساختارهای قدیمی است که میتوانند مسیر تازهای برای توسعه صنعت پتروشیمی کشور ترسیم کنند.
