●آتشسوزی در ستارخان؛ ۸ مصدوم شامل ۷ زن و یک مرد ●راه برون رفت از ناترازی انرژی خروج از مصرف سوخت فسیلی است ●پایان زودهنگام یک تفاهمنامه/ هنوز زمانی برای مذاکرات هست ●افتتاح ۱۱ هزار و ۷۳۳ پروژه و گسترش حمایتهای بیمهای/ اجرای طرح های خانواده محور ●سردار شکارچی: تکرار حماقتهای آمریکا ضربات کوبندهتر ایران را به دنبال دارد
جریان آنلاین | متین فیروزآبادی؛ صنعت گردشگری یکی از بزرگترین و مؤثرترین عرصهها در رشد و توسعه کشورهای جهان و موتور محرک اقتصاد کشورها است، از ترکیه و امارات در همسایگی ایران تا چین و سنگاپور و مالزی در شرق آسیا و آلمان و فرانسه و اسپانیا در اروپا، همگی درآمدهای ویژه و بسیار سرشاری از صنعت گردشگری خود دارند، در حقیقت صنعت گردشگری امروز یک صنعت استراتژیک و بسیار مهم برای اقتصاد و حکمرانی مقتدرانه محسوب میشود.
اما در کشور ما صنعت گردشگری همواره با چالشهای مختلفی مواجه بوده است، از سطح نازل و پایین دیپلماسی گردشگری تا بحرانهای سیاسی، اجتماعی و امنیتی و ضعفهای جدی در زیرساختها همگی به توسعه و رشد گردشگری در کشور ما دامن زده است و اکنون نیز جنگ ظالمانه دشمن آمریکایی صهیونی علیه کشور و مردم ما باعث بحران جدی در حوزه جذب گردشگر و مشکلات بسیار در صنعت گردشگری شده است.
در همین راستا با مریم حسینپور کارشناس و تحلیلگر حوزه گردشگری به گفتوگو پرداختهایم که در ادامه آمده است:
به نظر شما آثار و پیامدهای جنگ رمضان بر صنعت گردشگری تا چه حد و به چه صورت بوده است و برای جبران آن چه راهکارهایی میتوان ارائه کرد؟
پاسخ این سؤال به نظر من بسیار دردناک است، دشمن در جنگ رمضان آسیب جدی به میراث فرهنگی وارد کرده است، صنعت گردشگری یک صنعت حساس و زودرنجی است و وقتی سایه جنگ و تنشهای سیاسی بر سر منطقه میآید یک سد بزرگی برای گردشگران ایجاد خواهد شد و همه چیز در این حوزه متوقف خواهد شد، طبیعتا ماهم زمانی که با جنگ در یک کشور مواجه میشویم ترجیح میدهیم از سفر به آن کشور پرهیز کنیم.
به نظر من بحث این نیست که پروازها لغو شده و مرزها بسته شده است، دو اتفاق بدتر هم وجود دارد، یک اینکه آثار تاریخی و باستانی که همان هویت تاریخی ما است که بزرگترین سرمایههای جذب گردشگر هستند آسیب دیده است و دیگری تصویر بسیار ترسناکی است که رسانههای جهان به ویژه آمریکا از ایران ساختهاند که به نحوی به مخاطب تلقین میکنند که سفر به ایران مرگبار و خطرناک است و هرکسی که بخواهد به جایی سفر کند اولین موضوعی را که بررسی میکند امنیت است.
راهکار این موضوع این است که از ارتباطات فرهنگی مردم باید بسیار استفاده برد، باید از ظرفیتهای نهادهای مختلف فرهنگی استفاده کنیم و همه باید برای فرهنگسازی در سطح کشور با محوریت موضوع گردشگری احساس وظیفه کنیم و دست به کار بشویم، باید صفحات ما در فضای مجازی به ایران و جاذبههای گردشگری و فرهنگی و هنری ایران بپردازند و نشان دهیم که واقعیت ایران چیست و از فرصت فضای مجازی و شبکههای اجتماعی برای تبلیغ و ترویج صنعت گردشگری کشور استفاده کنیم.
استفاده از ظرفیت یونسکو برای جلوگیری از تخریب اماکن تاریخی و از سویی نشان دادن امنیت و آرامش کشور به رسانهها و مردم و پاک کردن تصویر سیاهی که رسانهها علیه ما ساختهاند و نشان دادن حقایق کشور از جمله اقداماتی است که باید به آن بپردازیم.
برای جبران خسارتهایی که به حوزه گردشگری وارد شده است نیازمند دیپلماسی بحران هستیم، باید ظرفیت نهادهای بین المللی نظیر یونسکو مورد استفاده قرار بگیرد و در عین حال روابط و وضعیت خودمان را از زیر آوار رسانههای دشمن بیرون بکشیم و به دنیا نشان بدهیم که تروریسم فرهنگی چه بر سر میراث مشترک بشریت آورده است، چون حقیقتا میراث فرهنگی ما فقط متعلق به ایران نیست بلکه این میراثی متعلق به تاریخ بشریت و جهان ما است و میراث تاریخی و فرهنگی ما حقایق تاریخ جهان را نشان میدهد.
مهمترین عواملی که میتواند به بازگشت گردشگران به کشور کمک کند چیست و آیا اقدامات مشهود و جدی در این خصوص مشاهده کردید؟
بازگشت امنیت و آرامش به کشور و تبیین و ارائه این امنیت و آرامش به گردشگران است، ما در گذشته هم شاهد بودیم که زمانی که توافقاتی نظیر توافق با عربستان به نتیجه رسید سیل گردشگران کشورهای عربی به کشور وارد شد، عربستان به عنوان دروازهبان کشورهای حاشیه خلیج فارس عمل میکند و یعنی به عنوان یک برادر بزرگتر ایفای نقش دارد و تصمیمی که عربستان بگیرد مورد قبول دیگر کشورها نیز واقع میشود، زمانی که شاهد توافق عربستان و ایران بودیم گردشگران کشورهای مختلف عربی از منطقه به ایران وارد شدند و نتیجه این توسعه روابط را شاهد بودیم، اما اکنون فشارهای جهانی بر ما بسیار زیاد است و علاوه بر آن سختگیریهایی را هم از سوی کشورهای همسایه نظیر امارات برای سفر به ایران شاهد هستیم، میانجیگری پاکستان برای ایران اقدام مثبتی بود و این رفت و آمدهای دیپلماتیک میتواند کمک کند تا قفل اسمان را باز کنیم و پروازها برقرار بشود و گردشگران بتوانند وارد کشور بشوند، از سوی در ادامه این بهبود مناسبات سختگیریهایی که برای ویزا شاهد هستیم برداشته بشود و رفت و آمدهای گردشگران دوباره آغاز بشود.
توافق پکن که در سال 2023 با میانجیگری چین میان ایران و عربستان شکل گرفت آثار مثبتی داشت، وقتی که این توافق به ثمر نشست یک جهش فوق العاده را در حوزه گردشگری شاهد بودیم. بنابر آمار از ۷۰ تا ۵۲۰۰ درصد نسبت به دوران انجماد روابط شاهد افزایش گردشگران بودیم، این موضوع به وضوح نشان دهنده نقش روابط دیپلماتیک و سیاسی در مسأله گردشگری است، در حقیقت این افزایش چشمگیر گردشگران واکنش این صنعت به مسائل سیاسی را به خوبی نشان میدهد.
مسائلی نظیر بازگشایی سفارتخانهها، تسهیل صدور روادید، از سرگیری پروازها و مسائلی از این قبیل همگی به افزایش و رشد حضور گردشگران کمک میکند، اما چنین مسائلی نیازمند یک نقشه راه مشخص میان نهادهای حاکمیتی و بخش خصوصی است تا اقتصاد گردشگری را در بخش شوکها و اتفاقاتی نظیر جنگ ایمنسازی کند.
در شرایط کنونی کدام عرصههای گردشگری(گردشگری سلامت، گردشگری مذهبی، گردشگری صنعتی و...) بیشتر میتواند برای ما قابل اتکا و دارای جاذبه برای طیف مخاطب خود باشد؟
در شرایط پر نوسان کنونی عرصههایی که به نیازهای بنیادین انسان پاسخ میدهند اینها تاب آوری بیشتری دارند، عرصههایی نظیر گردشگری سلامت، گردشگری سلامت یکی از قابل اتکاترین حوزهها در صنعت گردشگری است، مثلا در روابط ما با عمان یکی از مزیتهای رقابتی ما گردشگری سلامت است، با سهم 20 درصدی عمان یکی از مهمترین بازارهای ما در گردشگری سلامت است.
جذب بیماران کشورهای مختلف نظیر عمان که روابط خوبی با ما دارد و با ما در حوزه گردشگری سلامت نیز خیلی تعامل خوبی داشته و اعتماد خوبی هم به پزشکان ایرانی دارد از راهکارهای توسعه صنعت گردشگری است، چرا که بیماری منتظر روابط سیاسی نمیماند و عرصه قابل اتکا است.
بعد از گردشگری سلامت گردشگری مذهبی قرار دارد، گردشگری مذهبی هم به علت پیوندهای عمیق تاریخی و هویتی ایرانی و اسلامی ما با کشورهای همسایه و منطقه بسیار کارآمد است و یک عرصه ذاتی و بسیار قدرتمند است، چرا که حتی در دوران سردی روابط و مشکلات موجود نیز این عرصه گردشگری خاموش نمیشود و فعالیت دارد.
در کل ما با داشتن 26 اثر ثبت شده در یونسکو و برخورداری از تنوع اقلیمی در صنعت گردشگی ظرفیت بسیار بزرگی داریم که نیازمند تلاش ویژه در زمینه جذب گردشگر هستیم، ایجاد استانداردهای خدماتی مناسب با قدرت خرید بالا و متناسب با ذائقه گردشگران منطقه از لوازم مهم در عرصه گردشگری در کشور ما است.
وقتی که مسیرهای سفر به کشور ما بسته یا همراه با مشکلاتی است، باید به سراغ نیازهای اساسی گردشگران برویم که حتی در شرایط بحرانی نیز خاموش نخواهد شد و اولویت بالاتری دارند. تمرکز بر روی کشورهایی که روابط دوستانه با ما دارند نیز در شرایط کنونی میتواند بسیار برای گردشگری گرهگشا باشد، عمان در این عرصه میتواند بسیار قابل اتکا و مؤثر باشد و باید از این روابط حسنه برای صنعت گردشگری به خوبی استفاده کنیم و شاید پاکستان هم بتواند با توجه به تلاشهایی که برای نزدیک شدن به ایران داشته است مقصد خوبی برای توسعه گردشگری کشور باشد.
پیشنهادات شما برای توسعه گردشگری و بهبود وضعیت این صنعت در شرایط کنونی چیست؟
میتوان از گروههایی که علاقمند به ایران و گردشگری و جاذبههای گردشگری ایران هستند خواست تا اگر امکان حضور در ایران را هم ندارند تورهای گردشگری مجازی برگزار کنند و جذابیتهای ایران را به مخاطبین ارائه کنند، حتی اگر یک روزی بناهای تاریخی ما آسیبهای بدتری دیدند وجود آرشیو و تصاویر کامل از آنها بسیار لازم و ضروری است.
حتما باید گروههایی شکل بگیرند که دغدغه آنها جمع آوری مطالب و تصاویر کامل از آثار تاریخی و فرهنگی ما باشد و دورههای مجازی و آنلاین برای گردشگران و علاقمندان به ایران که خارج از کشور برگزار بشود همچنین این تصاویر برای آیندگان ثبت و ضبط بشود.
در حوزه گردشگری واقعا حرف بسیار زیاد است، اینکه مسؤولان ما دچار کم کاری در این صنعت هستند و وقتی هم کسی میخواهد در حوزه گردشگری کاری کند با چالشهای بسیاری مواجه خواهند کرد. اگر کسی بخواهد در حوزه آکادمیک بخواهد گردشگری بخواند تا مقطع ارشد امکان تحصیل دارد و دکترای این رشته در در چند دانشگاه تهران به صورت خیلی محدود بود و بعد از چندین سال بعضی شهرها مثل اصفهان اضافه شده است و کسی که بخواهد در مقطع دکتری گردشگری تحصیل بکند حتما باید در دانشگاه دولتی پذیرفته بشود و دانشگاه آزاد این رشته را ارائه نمیکند.
گردشگری به عنوان یک صنعت درآمدزا نیازمند آموزش است، فرهنگسازی در حوزه گردشگری بسیار لازم است و تمام اقشار، اصناف و ردههای سنی باید برای فعالیت در این حوزه و تعامل با گردشگران آموزش ببینند تا یاد بگیرند از ظرفیت گردشگران چگونه استفاده کنند و در عین حال گردشگر نیز چگونه از ظرفیتهای آنها بهره ببرد، اما متأسفانه به این موضوع به خوبی توجه نشده است.
گردشگری را صرفا نمیتوان به چشم یک تفریح و یک صنعت پولساز دید، بلکه گردشگری بزرگترین کارخانه صلحساز دنیا است، وقتی کشوری مثل آمریکا درهای خود را بسته است، وقتی همسایگان ما صدور ویزا را با مشکل مواجه میکنند، در حقیقت درهای آشتی و تعامل مردم با یکدیگر را بستهاند، آسیب دیدن میراث فرهنگی ما تنها تخریب چند تکه سنگ و چوب نیست بلکه هویت مشترک و حافظه تاریخی مردم جهان است که در حال نابود شدن است و صلح واقعی هم با امضای سیاستمداران روی کاغذ به دست نخواهد آمد بلکه صلح واقعی با حضور گردشگران بدون ترس و واهمه از مشکلات سفر به کشور ما و حضور در میان مردم و لمس کردن واقعیتهای کشور ما پدید خواهد آمد، گردشگری بزرگترین ابزار ما برای برقراری صلح و بهترین سلاح ما در مقابل تبلیغات منفی و سیاهنماییهای دشمنان علیه مردم و کشور ما است.
