وقتی نان آب می‌رود/ نان‌هایی که کاغذی شده‌اند

جریان آنلاین/اسدالله خسروی ترازک: صف نانوایی این روزها شلوغ‌تر از همیشه است، بخصوص در مناطق محروم و کم برخوردار، زیرا افزایش قیمت‌ها و به دنبال آن کاهش قدرت خرید مردم در تهیه و پخت مواد غذایی که نیاز چندانی به نان ندارند کمتر اما در مقابل مصرف خانوارهای دهک متوسط به پایین جامعه برای تهیه نان تا حدی بیش از گذشته شده است.

تهیه و مصرف نانی که البته فقیر و غنی نمی‌شناسد چراکه سفره‌ها بدون نان رونقی ندارند، به همین دلیل از دیرباز و در فرهنگ ایرانیان نان همیشه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و از آن به‌عنوان قوت غالب سفره‌های با احترام بسیار یاد می‌شود. 

حال برخلاف سالیان نه‌چندان دور نان‌ها نه‌تنها طعم و بوی خوشی ندارند بلکه بشدت فاقد کیفیت شده‌اند. در حقیقت بیشتر نانوایی‌ها به دلیل افزایش هزینه‌ها بخصوص گرانی آرد، سوخت، رشد کرایه و دستمزد و.. دیگر چون گذشته پخت نان مرغوب و کیفی را اولویت نمی‌دانند و سعی دارند به هر شکل ممکن نانی پخت کنند که بتوانند با پخت به تعداد بیشتر، درآمد مناسبی داشته باشند.

اینکه چرا نان‌ها این روزها کم‌وزن، سوخته، کوچک و یا نازک شده‌اند ناشی از عوامل متعدد است که وقتی پای درد دل نانوایی‌ها می‌نشینیم آن‌ها نیز برای خود توجیه دارند. توجیهی که البته شاید خیلی منطقی نیست زیرا آن‌ها نباید کاهش درآمد و افزایش هزینه نگهداری نانوایی را با پخت نان بی‌کیفیت و کم‌وزن جبران کنند و در این میان مردم تاوان سوء مدیریت‌ها چرخه تولید، توزیع و فروش نان را بدهند.

اخیرا بنده برای تهیه چند قرص نان به نانوایی ماشینی لواشی سر کوچه رجوع کردم. فرایند دستگاه خمیر و پخت نان طوری تنظیم‌شده بود که وقتی خمیر روی سینی تنور قرار می‌گرفت به دلیل نازکی بیش‌ازاندازه، خمیر همان لحظه نان می‌شد. نانی که نه وزنی داشت و نه قوامی و پس از سرد شدن به دلیل نازکی بیش‌ازحد خشک و خرد می‌شد.

نان سنگک هم همین وضعیت را دارد، نان‌هایی حجیم و خوش پختی که زمانی بیش از 1 متر طول داشتند اکنون نصف، بی‌وزن و نازک شده‌اند آن‌طور که اگر برای سرد شدن پس از خروج از تنور بادی به آن بخورد و تاشوند به‌راحتی می‌شکنند.

هرچند با ظهور نانوایی‌های غیردولتی (خصوصی) مردم انتظار داشتند کیفیت نان متناسب باقیمت آن افزایش یابد ولی نه‌تنها این اتفاق نیفتاد بلکه آن‌ها نیز برای کسب درآمد بالا این روزها دکان بازکرده‌اند به‌طوری‌که کیفیت پخت نان‌هایشان تقریباً با نان نانوایی‌های دولتی تقریباً برابری می‌کند ولی نرخ‌های بالایی دارند.

از سوی دیگر نانوایی‌های سنگکی چه دولتی و چه غیردولتی این روزها روی به پخت نان متنوع آورده‌اند، ساده و کنجدی و.. که البته صف متقاضیان نان ساده به دلیل قیمت کمتر آن همیشه شلوغ‌تر و طولانی است. نانواها هم برای اینکه سود بیشتری از فروش نان کنند از هر تعداد پخت نان چند تا را کنجدی یا با افزودن سبزی‌ها و وزن بیشتر خمیر، 3 تا 4 برابر نرخ مصوب دولتی می‌فروشند.

رویکردی که باعث گله‌مندی مردم در صف‌های طولانی و نمود بی‌عدالتی شده است زیرا خریداران نان ساده زمان بیشتری برای تهیه نان باید در صف صرف کنند درحالی‌که خریداران نان کنجدی معمولاً به دلیل تلنبار آن روی میخ‌های کنار تنور نانوایی، چون پول بیشتری می‌دهند، صف هم نمی‌مانند.

بااین‌حال حداقل انتظار مردم از مسئولان و روسای اتحادیه‌ها، رسیدگی و نظارت دقیق بر عملکرد برخی نانوایی‌هایی است که وظیفه کاری خود را به‌درستی انجام نمی‌دهند. هرچند سخن این نیست که نان نانوایی‌های زحمت‌کش خدایی نخواسته آجر شود ولی طوری رسیدگی به عمل آید که حداقل مردم از عملکرد آن‌ها راضی باشند چراکه پخت و فروش نان بی‌کیفیت یا کم‌وزن نارضایتی‌های اجتماعی و اقتصادی را به دنبال دارد.

در چنین شرایطی به نظر می‌رسد علاوه برافزایش نظارت‌ها و برخورد با متخلفان، بهتر است در شیوه فروش نان تجدیدنظر شود، تجدیدنظری که با فروش کیلویی نان دیگر بهانه‌ای برای کم‌فروشی نماند. از طرفی چون نانوائیان زحمت‌کش درآمد چندانی از فروش نان ندارند و روزبه‌روز بر هزینه آن‌ها افزوده می‌شود، دولت و دست‌اندرکاران با ارائه تسهیلات و تشویقات آن‌ها را به اشکال مختلف موردحمایت قرار دهد.

پایگاه خبری جریان/جریان آنلاین