جریان آنلاین ؛ پایگاه خبری تحلیلی جریان
جستجو ● درباره ما ● پیوندها
قدیری‌ ابیانه: در دام پیمان عدم تعرض یک‌طرفه نیفتیم/ امکان افزایش بازدارندگی با ساخت بمب اتم را داریم

در گفت‌وگوی«جریان آنلاین» با سفیر سابق ایران در مکزیک و استرالیا مطرح شد؛

قدیری‌ ابیانه: در دام پیمان عدم تعرض یک‌طرفه نیفتیم/ امکان افزایش بازدارندگی با ساخت بمب اتم را داریم

13 آبان 1405 - 11:10:50 سیاست نظر (0) لینک کوتاه: https://jarianonline.ir/s/N3svl چاپ خبر
سفیر سابق ایران در مکزیک و استرالیا تأکید کرد:  پذیرش پیمان‌های عدم تعرض بدون تعهدات متقابل کشورهای منطقه و رعایت حقوق هسته‌ای ایران راه به جایی نخواهد برد.

جریان آنلاین | وضعیت نه جنگ و نه صلح منطقه همزمان با انتخابات آمریکا، آمدوشدهای بیشتری از میانجی‌ها را در منطقه شکل داده است، رویکردی که به گمان بسیاری برای مدیریت قیمت نفت و کسب یک برگه تبلیغاتی برای آمریکا دارد  اما در عین‌حال برخی نیز معتقدند ایران نیز می‌تواند از این شرایط به نفع خود بهره‌برداری کند تا بتواند شرایط دشوار اقتصادی یا حتی سیاسی را برای خود اندکی بهبود بخشد تا این شرایط به‌منزله تنفسی برای کشور در حوزه‌های مختلف باشد. در این باره با محمد حسن قدیری ابیانه دیپلماست سابق ایران، سفیر سابق کشور در مکزیک و استرالیا گفت‌و‌گو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:

در شرایطی که احتمال بروز مجدد درگیری نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل مطرح است و از سوی برخی کشورهای منطقه نیز پیشنهادهایی برای توافق و پیمان عدم تعرض با ایران مطرح شده است این پیشنهادها تا چه اندازه می‌تواند به کاهش تنش‌ها کمک کند؟ آیا ایران باید از این فرصت برای دستیابی به توافق با همسایگان استفاده کند؟

ما با همسایگان خود مشکلی نداریم و همواره خواهان روابط مسالمت‌آمیز و امنیتی پایدار با کشورهای منطقه بوده‌ایم اما باید توجه داشت که برخی از این پیشنهادها با هدف محدودکردن دست ایران و قرار دادن کشورمان تحت‌فشار مطرح می‌شود. در همین راستا پیشنهادی برای انعقاد پیمان عدم تعرض میان ایران و هشت کشور عربی منطقه مطرح شده است که کشورهای حاشیه خلیج فارس و اردن نیز در زمره آنها قرار می‌گیرند. این موضوع در چارچوب همان طرحی مطرح شده که در ارتباط با پیمان مکه و نشست سه‌جانبه با حضور آقای محسن رضایی نیز درباره آن صحبت شده است اما مسئله این است که چنین پیمانی در شرایط فعلی می‌تواند به این معنا باشد که ایران متعهد شود به این کشورها حمله نکند، حتی اگر آمریکا با‌وجود پایگاه‌های مستقر در خاک آنها به ایران حمله کند. در واقع هدف این است که اگر آمریکا به ایران حمله کرد این کشورها از تعرض ایران در امان بمانند که در این‌صورت دست ایران برای دفاع از خود و حملات علیه منافع آمریکا در کشورهایی که از طرف آنها به ایران حمله می‌شود بسته می‌ماند و به این ترتیب قطعاً ایران نباید تسلیم این پیشنهاد شود. 

یعنی از نظر شما چنین توافقی بدون در نظر گرفتن تعهدات متقابل کشورهای منطقه، عملاً به زیان ایران تمام خواهد شد؟

دقیقاً ما نباید چنین پیشنهادی را به شکلی که صرفاً منافع طرف مقابل را تأمین می‌کند، بپذیریم. اگر قرار است پیمان عدم تعرضی منعقد شود، باید شروط ایران نیز در آن لحاظ شود از جمله اینکه کشورهای موردنظر نباید با اسرائیل رابطه داشته باشند و نباید پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاک آنها مستقر باشد. نمی‌توان پذیرفت که این کشورها از یک طرف با آمریکا همکاری کنند و امکانات خود را در اختیار آن قرار دهند و از طرف دیگر انتظار داشته باشند ایران در صورت حمله به خاک خود، هیچ واکنشی نشان ندهد. ضمن اینکه این کشورها قرار نیست در صورت حمله به ایران از ما حمایت کنند. بحث آنها صرفاً این است که طرفین به یکدیگر تعرض نکنند. بنابراین اگر قرار باشد چنین توافقی بدون تضمین منافع و امنیت ایران انجام شود، نتیجه آن چیزی جز محدودکردن دست ایران نخواهد بود. از طرف دیگر ایران می‌تواند پیش شرطی را درخصوص تمایل برای بازدید از تأسیسات هسته‌ای کشور مطرح کند و آن عضویت اسرائیل در ان پی تی است. قطعاً ایران فقط تمایل به استفاده صلح‌آمیز از توانایی‌های هسته‌ای خود را دارد و با این همه، اینهمه تحت فشار است، اما اسرائیل با‌وجود دراختیار‌داشتن بمب اتمی هیچ محدودیت وفشاری را تحمل نمی‌کند.

با‌توجه‌به شرایط کنونی و تداوم تحرکات دیپلماتیک، چشم‌انداز شما از آینده چیست؟ آیا هنوز می‌توان امیدوار بود که ایران بتواند شرایط را به نفع خود مدیریت کند یا منطقه در آستانه جنگی مجدد قرار دارد؟

ما در آستانه جنگ مجدد هستیم و مذاکره نیز فایده‌ای ندارد. زیرا آمریکا کشوری نیستد که به تعهدات خود پایبند باشد. آنها به‌دنبال گرفتن امتیازهای بزرگ از ایران هستند و به‌نظرم هدف‌شان صرفاً محدودکردن توان ایران نیست، بلکه به‌دنبال اشغال سرزمینی، تجزیه کشور و تصاحب منابع و ثروت‌های ایران هستند. معتقدم آمریکا و اسرائیل در صورت اقدام نظامی به سمت تجاوز گسترده علیه ایران و اشغال سرزمینی حرکت خواهند کرد و این اقدامات ادامه‌دار خواهد بود. تنها راه مقابله با چنین هدفی این است که از نظر نظامی چنان ضربه‌ای به آنها وارد کنیم که مجبور شوند کل خاورمیانه را برای همیشه ترک کنند و دیگر نتوانند در امور ایران و منطقه مداخله کنند. اگر ما در جنگ پیروز شویم چنین امکانی وجود دارد. ما باید پیروز شویم. این جنگ باید به نتیجه‌ای برسد که قدرت ایران را به دوستان و دشمنان نشان دهد و توان اعمال اراده و نظرات کشورمان را در سطح جهانی افزایش دهد. نباید اهمیت تنگه هرمز را فراموش کنیم. الان ایران به‌عنوان یک اَبَرقدرت در منطقه شناخته شده است و ایران باید این شرایط را برای خود حفظ کند.

شما به اهمیت تنگه هرمز اشاره کردید. با‌توجه‌به اینکه برخی کشورها در تلاش‌اند مسیرهای جایگزین انتقال نفت و انرژی را ایجاد کنند و خطوط لوله جدیدی نیز در منطقه مطرح است، آیا همچنان می‌توان تنگه هرمز را یک اهرم راهبردی قدرتمند برای ایران دانست؟ آیا توسعه مسیرهای جایگزین نمی‌تواند از اهمیت این آبراه بکاهد؟

 درباره خطوط لوله و مسیرهای جایگزین نیز باید گفت که اینها اهداف ثابتی هستند و امکان هدف قرار دادن آنها وجود دارد. این موضوع کار دشواری نیست. کشورهای عربی منطقه باید متوجه شوند که آمریکا آن ابرقدرتی نیست که تصور می‌کردند و نمی‌تواند هر آنچه را اراده می‌کند، بدون محدودیت به اجرا بگذارد. البته به‌نظرم آنها تا حدودی به این واقعیت پی برده‌اند.

با این رویکرد آیا احتمال شکل‌گیری اجماع جهانی علیه ایران وجود ندارد؟ به‌ویژه اینکه ادامه درگیری‌ها می‌تواند هزینه‌های اقتصادی گسترده‌ای برای کشورهای مختلف ازجمله افزایش قیمت سوخت و کالاها به‌همراه داشته باشد. آیا ایران در چنین شرایطی از ظرفیت کافی برای تحمل فشارهای بین‌المللی برخوردار است؟

مردم دنیا افزایش قیمت سوخت و سایر هزینه‌ها را متوجه آمریکا می‌دانند. این مسئله حتی در داخل آمریکا و در کشورهای اروپایی نیز مطرح است و سران این کشورها هم از پیامدهای آن آگاه هستند. اگر ما آغازگر جنگ بودیم، شرایط متفاوت بود اما ما از خود دفاع کردیم و آنها تجاوز و جنایت کردند و جنگ را آغاز کردند و ادامه دادند. حتی گاهی به‌صورت صریح و گاهی تلویحی، ایران را به استفاده از بمب اتمی تهدید می‌کنند.

یکی از محورهای اصلی اختلاف ایران و آمریکا، موضوع غنی‌سازی اورانیوم و ذخایر ۶۰ درصدی ایران است. ترامپ نیز همچنان مسئله هسته‌ای را از موضوعات اصلی اختلاف با ایران عنوان می‌کند. از سوی دیگر پیشنهادهایی درباره انتقال ذخایر اورانیوم ایران به کشور ثالث یا توقف غنی‌سازی مطرح می‌شود؛ ارزیابی شما از این مطالبات چیست؟

نگرانی اصلی آنها این است که ایران بتواند با استفاده از ظرفیت هسته‌ای خود برابر تهدیدهای نظامی بازدارندگی ایجاد کند. ایران بمب اتم ندارد اما می‌تواند اورانیوم ۶۰ درصدی خود را در مدت کوتاهی به ۹۰ درصد برساند. این کار ممکن است ظرف یک یا دو روز انجام شود؛ در‌حالی‌که رساندن اورانیوم با غنای ۳.۵ درصد به ۹۰ درصد مسیر نسبتاً طولانی‌تری دارد. به‌همین دلیل است که آنها اصرار دارند ذخایر ۶۰ درصدی ایران را نداشته باشیم، آن را رقیق کنیم یا از کشور خارج کنیم. آنها می‌خواهند این ظرفیت از دست ایران خارج شود. مسئولان کشور باید مراقب این مسئله باشند و به هیچ‌وجه در این زمینه کوتاه نیایند. زیرا از دست دادن اورانیوم ۶۰ درصد،یعنی عدم امکان واکنش سریع به بمباران اتمی کشورمان. در آن صورت امکان بکارگیری سلاح هسته‌ای علیه ایران افزایش می‌یابد  یکی از مطالباتی که ایران می‌تواند مطرح کند، این است که اسرائیل به عضویت پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای درآید و تأسیسات هسته‌ای خود را نیز تحت نظارت و بازرسی قرار دهد. نمی‌توان از ایران خواست همه محدودیت‌ها را بپذیرد، ذخایر هسته‌ای خود را واگذار کند و از حقوقش صرف‌نظر کند، اما اسرائیل که دارای سلاح هسته‌ای است، خارج از این پیمان باقی بماند. اگر قرار است درباره مسائل هسته‌ای توافقی صورت بگیرد باید این موضوع نیز در نظر گرفته شود. ایران باید این مطالبه را به‌عنوان یکی از شروط خود مطرح کند. چنین شرطی می‌تواند معادلات منطقه‌ای را تغییر دهد و تناسبات موجود را برهم بزند.

شما معتقدید ایران باید حتی امکان غنی‌سازی ۹۰ درصدی را نیز در اختیار داشته باشد. آیا این موضوع را باید بخشی از راهبرد بازدارندگی ایران برابر تهدیدهای نظامی دانست؟

بله، اگر امکان داشته باشد، ایران باید غنی‌سازی تا ۹۰ درصد را نیز انجام دهد. آنها باید بدانند که داشتن توانمندی هسته‌ای می‌تواند جنبه بازدارندگی داشته باشد. من معتقدم بازدارندگی هسته‌ای یک راهبرد است و برای جلوگیری از کشته‌شدن میلیون‌ها ایرانی، لازم است ایران باید امکان استفاده از سلاح هسته‌ای را داشته باشد. ما به‌دنبال استفاده از بمب هسته‌ای نیستیم اما باید توجه داشت که اسرائیل کشور کوچکی از نظر وسعت سرزمینی است و چند بمب هسته‌ای می‌تواند آن را از بین ببرد؛ بنابراین از نگاه من، برخورداری از چنین ظرفیتی می‌تواند مانع از تجاوز و تهدیدهای گسترده علیه ایران شود.

پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین

تازه ها