جریان آنلاین ؛ پایگاه خبری تحلیلی جریان
جستجو ● درباره ما ● پیوندها
راز ماندگاری یزد در دل کویر با نبوغ معماران خشت و باد

راز ماندگاری یزد در دل کویر با نبوغ معماران خشت و باد

03 اردیبهشت 1405 - 18:53:13 جامعه نظر (0) لینک کوتاه: https://jarianonline.ir/s/N2Lzc چاپ خبر
در سرزمینی که خورشید بی‌امان می‌تابد و بادهای داغ کویر می‌وزند معماران یزدی با ذکاوت و مهارت تمدنی ساخته‌اند که قرن‌ها در برابر زمان ایستاده است. خانه‌هایی از خشت و کاهگل با بادگیرها و صندوقه‌چینی‌های هوشمندانه نمونه‌ای کم‌نظیر از تلفیق علم و هنر در سازگاری با ...

جریان آنلاین: سوم اردیبهشت‌ماه در تقویم رسمی کشور به نام «روز معمار» شناخته می‌شود، روزی برای پاسداشت دستانی که خاک را به پایداری و زیبایی بدل کردند. شاید هیچ نقطه‌ای از ایران همچون یزد  جلوه‌گاه نبوغ معمارانی نباشد که در دل کویر  تمدنی ماندگار بنا کردند.  

فتح‌الله رحمتی، رئیس میراث فرهنگی شهرستان بهاباد، در گفت‌وگویی با اشاره به ویژگی‌های معماری اصیل یزد از ظرافت و دقتی گفت که در هر جزئی از این بناها نهفته است.  

او اظهار کرد: در خانه‌های خشتی قدیمی  مهندسی بار و وزن با حساب و دقتی فراوان انجام می‌شده است. دیوارها در بخش پایینی با سه خشت چیده می‌شد تا استحکام لازم ایجاد شود، اما هرچه ارتفاع بیشتر می‌شد  دیوارها سبک‌تر و به شکل «صندوقی» ساخته می‌شدند تا از فشار اضافی کاسته شود. این هنر سبک‌سازی  در پوشش طاق‌ها نیز دیده می‌شود؛ جایی که فضاهای خالی با تکنیک «کونو» پر می‌گشت تا طاق‌ها هم سبک باشند و هم آماده اجرای لایه نهایی کاه‌گل یا آجرفرش.  

رحمتی افزود: آجرفرش پشت‌بام‌ها بسته به نوع استفاده  گاهی به‌صورت بنددار و گاهی با ملات نیمچه‌کاه اجرا می‌شده تا در برابر باران و تابش خورشید مقاوم بماند.  

اما راز خنکای تابستان‌های یزد در نظام سرمایش ایستای خانه‌های قدیمی نهفته است. جریان بادگیرها، حوض‌های مرکزی و تالارها، هماهنگی‌ای پدید می‌آوردند که بدون هیچ‌گونه وسایل مکانیکی، هوایی مطبوع در فضای خانه‌ها جریان می‌یافت. باد از طریق بادگیر وارد شده، از میان تالار عبور می‌کرد و در برخورد با رطوبت حوض، نسیمی خنک را به اتاق‌ها می‌رساند.  

به گزارش ایسنا؛ رحمتی در ادامه به نقش «آویزه‌ها» در استحکام کوچه‌های تاریخی اشاره کرد و گفت: زمانی که دیوارهای کوچه‌ها بر اثر گذر زمان یا رطوبت دچار رانش می‌شدند، قوس‌هایی موسوم به «آویزه» میان دو دیوار اجرا می‌کردند تا فشارهای جانبی کنترل شود و ساختار اصلی معبر پایدار بماند.  

این تکنیک‌های ظریف  راز پایداری معماری یزد در برابر گرما، باد، و گذر زمان‌اند؛ میراثی از نیاکان که هنوز هم می‌تواند برای معماری پایدار امروز الهام‌بخش باشد.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین

تازه ها