جریان آنلاین (/) | مدیر اجرایی طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان اعلام کرد پس از گذشت حدود ۴۰ ماه از اجرای این طرح مصرف آرد یارانهای کشور نهتنها مطابق روند انتظاری افزایش نیافته بلکه در برخی مقاطع کاهش نیز داشته است.
به گفته وی، سامانه هوشمند با ثبت و پایش تراکنشهای نانواییها و استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی توانسته از هدررفت حدود ۷.۴ میلیون تن آرد یارانهای جلوگیری کند و نیاز به واردات نزدیک به ۹ میلیون تن گندم اضافی را کاهش دهد.
این طرح که از اردیبهشت ۱۴۰۱ آغاز شد با هدف ایجاد شفافیت در زنجیره تولید نان و جلوگیری از تخلفات صنفی طراحی شده بود. در مدل جدید یارانه بهجای تخصیص به آرد بر اساس میزان فروش واقعی نان و از طریق کارتخوانهای هوشمند به نانواییها پرداخت میشود. به گفته مسئولان، این تغییر باعث شد روند مصرف آرد یارانهای مهار شود و صرفهجویی قابل توجهی در بودجه دولت رقم بخورد.
با این وجود گزارشهای میدانی نشان میدهد که تخلفات رایج همچنان ادامه دارد. شکایات مردمی از کمفروشی، بیکیفیتی نان و فروش نان دولتی با قیمتهای چند برابر نرخ مصوب افزایش یافته است. اختلاف شدید قیمت آرد یارانهای و آزاد – از حدود ۱۲۰۰ تومان تا بیش از ۱۵ هزار تومان در هر کیلو – انگیزه زیادی برای خروج سهمیه دولتی از چرخه رسمی و عرضه آن در بازار آزاد ایجاد کرده است. در برخی موارد نیز نان سنگک دولتی با قیمتهای چند ده هزار تومانی فروخته میشود که نشاندهنده ضعف نظارت و دور زدن سامانه در برخی واحدهاست.
به گزارش ایسنا، منتقدان طرح معتقدند سامانه دادهمحور هرچند ابزار ارزشمندی برای کنترل تراکنشهاست اما قادر به حذف کامل تخلفات نیست. آنان تأکید میکنند تا زمانی که شکاف قیمتی میان آرد یارانهای و آزاد وجود دارد، زمینه فساد باقی خواهد ماند. همچنین نبود نظارت میدانی کافی باعث شده امکان کمفروشی، تغییر وزن چانه و عرضه نان بیکیفیت همچنان وجود داشته باشد. برخی کارشناسان نیز پیشنهاد میدهند یارانه بهطور مستقیم به مردم پرداخت شود تا رقابت سالمتر و کیفیت بالاتر در تولید نان ایجاد شود.
محمدرسول نظافتی، مدیر اجرایی طرح، توضیح داد که در سال آغازین اجرای طرح، با وجود عواملی چون افزایش ورود اتباع افغانستان و حذف ارز ترجیحی، مصرف آرد یارانهای افزایش نیافت و حتی کاهش جزئی ثبت شد؛ موضوعی که در تاریخ توزیع آرد یارانهای بیسابقه بوده است.
وی افزود: اختلاف میان مصرف واقعی و روند انتظاری طی ۴۰ ماه گذشته حدود ۷.۴ میلیون تن بوده که معادل جلوگیری از واردات ۹ میلیون تن گندم است.
به گفته نظافتی سامانه اکنون قادر است تخلفات نانوایان را بهطور هوشمند تشخیص دهد. تخلفاتی مانند گرانفروشی، کمفروشی و ثبت تراکنشهای غیرواقعی به سرعت شناسایی و ثبت میشوند و بر امتیاز عملکردی نانوا اثر مستقیم دارند.
وی تأکید کرد:ساختار بازرسی کشور دیگر نیازی به تشخیص دستی تخلفات ندارد و تمرکز باید بر اجرای مؤثر احکام صادره باشد.
این دستاوردها نشان میدهد که طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان توانسته در کاهش مصرف و شفافسازی تراکنشها موفق عمل کند، اما همچنان چالشهای جدی در زمینه تخلفات صنفی و شکاف قیمتی آرد باقی مانده است.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)