جریان آنلاین (/) | بازار خودرو این روزها بسیار رهاشده به نظر می‌رسد تا حدی که برای خرید یا فروش خودرو به همانند بازار طلا باید رصد لحظه‌ای داشت تا در این آشفته بازار متضرر نشد. رشد لحظه‌ای قیمت‌ها در غیاب هرگونه بازدارنده مؤثر این سؤال بزرگ را پیش روی افکار عمومی و کارشناسان قرار داده است که چرا با وجود نهادهای متعدد نظارتی و سیاست‌گذار، هیچ ترمز مطمئنی برای این تورم سرسام‌آور وجود ندارد؟ از سوی دیگر، تناقض‌های مکرر در حوزه قوانین واردات خودرو و بسته‌شدن هرروزه روزنه‌های امید برای تنفس بازار ازجمله موانع پیش‌روی واردات خودروی مسافری یا با ارز متقاضی گویای سردرگمی مفرط در مدیریت کلان این صنعت است. کارشناسان معتقدند وضعیت حاکم بر بازار خودرو گویای این است که مسئولان نیز به این صرافت افتاده‌اند که بازاری که دیگر هیچ‌کس توانِ خرید در آن ندارد را به حال خود رها کنند و فعلاً در اندیشه معیشت و تأمین نانِ مردم در وانفسای جنگ و تورم افسارگسیخته باشند. در همین راستا با سپهر توکلی، سخنگوی شورای رقابت گفت‌و‌گو کرده‌ایم تا شاید اندکی پشت‌پرده این بازار ملتهب و دلایل فرافکنی‌ها در مهار قیمت‌ها را را دریابیم.
بازار خودرو دیگر شاهد گرانی نیست، بلکه با فاجعه‌ای روبه‌روست که گویا اختیار کنترل بر بازاری که یکشبه چندصد میلیون تومان به قیمت یک خودروی داخلی افزوده می‌شود از دست رفته است و آن هم در حالی که قدرت خرید مردم بسیار کاهش یافته؛ ارزیابی و توجیه شما در این باره این روند ویرانگر چیست؟ آیا هیچ نهاد یا اهرم بازدارنده‌ای در این کشور وجود ندارد که قیمت‌ها را دست‌کم به یک ثبات نسبی برساند؟
قیمت خودرو خیلی مربوط به عملکرد شورای رقابت نیست. وظیفه شورای رقابت مشخص است. ما باید در یک بازار انحصاری ورود کنیم و یک دستورالعمل برای تنظیم آن بازار بدهیم اما وقتی کارها به‌درستی تنظیم نمی‌شود، شاهد التهاب هستیم. با‌این‌حال نوع افزایش قیمت هرچند کاملاً دغدغه درستی است اما تابع شرایط کلان اقتصاد کشور است. شما نمی‌توانید یک بازار را از بقیه پیکره اقتصاد جدا کنید و انتظار داشته باشید خودرو مثلاً متعادل‌تر از سایر بخش‌ها رفتار کند؛ بازار خودرو کاملاً تابع شرایط اقتصادی است.
درحقیقت در شرایط کنونی شاهد فرافکنی به شرایط کلان اقتصاد هستیم. بخش عمده‌ای از این بحران ناشی از ناکارآمدی خودروسازان داخلی است؛ کسانی که به هیچ‌یک از تعهدات خود در قبال تأمین بازار وفادار نیستند. حاکمیت همه نوع حمایت و امتیازی به این خودروسازان داده اما عرضه درست و تناسبی با تقاضا وجود ندارد؛ چرا با خودروسازانی که بازار را به گروگان گرفته‌اند برخورد قاطعی نمی‌شود؟
متأسفانه به‌دلیل عملکرد خودروساز و عدم وفای به عهد آن‌ها در تأمین بازار باوجود همه توجهاتی که حاکمیت به آن‌ها داشته، عرضه درستی انجام نمی‌شود و بازار هم تشنه می‌ماند. وقتی عرضه کم است، این کالا همچنان به سمت «کالای سرمایه‌ای بودن» میل می‌کند. وقتی خودرو کالای سرمایه‌ای شد، سوداگران و دلالان وسط می‌ریزند تا از آن سود ببرند. اگر خودروسازان می‌توانستند طبق وعده‌هایی که هربار به تنظیم‌گر فنی یعنی وزارت صمت می‌دهند، تولید مناسبی داشته باشند، وضعیت این‌گونه نمی‌شد؛ اما متأسفانه عرضه پاسخگوی تقاضا نیست و به این التهاب دامن می‌زند.
یکی از راهکارهای فوری و مورد اجماع اکثر کارشناسان اقتصادی این است که واردات خودرو حتی با استفاده از ارز خود واردکنندگان و بدون فشار بر منابع بانک مرکزی، آزاد و تسهیل شود تا حداقل با افزایش عرضه، قیمت‌ها شکسته شود. اما درست در همین شرایط امروز مجدداً خبر رسید که حتی واردات این نوع خودروها هم با موانع جدی روبه‌رو و محدودتر شده است! با این تصمیمات تناقض‌آمیز چطور انتظار وجود دارد بازار سامان یابد؟ موضع شورای رقابت در برابر این بندبازی‌های وارداتی چیست؟
موضع ما کاملاً شفاف است. شورای رقابت سال گذشته برای کمک به تسهیل واردات و حذف بوروکراسی‌های دست‌وپاگیر، اساساً موضوع واردات خودرو را از دستورالعمل انحصار خارج کرد تا دست دولت و متولیان باز باشد. اما متأسفانه نهادهای متولی به جای استفاده از این فرصت طلایی، توجه لازم را نکردند؛ حالا به هر دلیلی که خودشان می‌دانند. تأکید می‌کنم که واردات خودرو دقیقاً با پافشاری شورای رقابت یکی از معدود راه‌های اصلی برای تنظیم و تعدیل این بازار است و شورای رقابت همچنان به‌شدت روی آن ایستگی و پافشاری دارد.
یعنی می‌فرمایید باوجود این‌که شما ابزار انحصار را برداشتید نهادهای اجرایی و وزارت صمت هنوز نتوانسته‌اند به یک توافق یا خروجی عملیاتی برای بازکردن درهای واردات برسند و بازار همچنان قربانی بوروکراسی است؟
عرض کردم خدمت شما شورای رقابت یک سال پیش برای کمک به موضوع واردات خود را از دستور کار انحصار خارج کرد تا کمک شود همه بتوانند راحت‌تر خودرو بیاورند و تصمیم‌گیری درباره آن از انحصار ما خارج شد. تنظیم‌گری درست در حوزه واردات راه نجات بازار است اما متأسفانه در عمل هنوز به آن نتیجه عملیاتی دلخواه نرسیده‌ایم.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)