جریان آنلاین (/) | با فرارسیدن فصل سرما مسأله گاز و تأمین گاز در بخش‌های مسکونی، اداری و صنعتی تبدیل به مهمترین دغدغه و مسأله مردم و مسؤولان می‌شود، به ویژه اینکه امسال به گفته کارشناسان هواشناسی با پدیده ال‌نینو نیز مواجه هستیم که باعث افزایش بارندگی‌ها و کاهش جدی دما خواهد شد و طبیعتا در چنین شرایطی شاهد افزایش مصرف گاز به ویژه در بخش خانگی خواهیم بود.
آماده بودن شرکت گاز برای مقابله با بحران‌هایی نظیر جنگ و افزایش چشمگیر مصرف و در نتیجه ناترازی گاز به عنوان متولی تأمین گرمایش خانه‌ها و صنایع و ادارات در چنین شرایطی مهمترین مسأله‌ای است که باید مورد بررسی و واکاوی قرار داد. در همین راستا با ابراهیم محسنی هماگرانی مدیرعامل شرکت گاز استان اصفهان به گفت‌وگو پرداخته‌ایم که در ادامه مشروح آن آمده است:
با توجه به شرایط امسال و ناترازی گاز، مهمترین نگرانی برای فصل سرد چیست و شرکت گاز استان اصفهان چه تمهیداتی برای جلوگیری از افت فشار یا قطع گاز مشترکان اندیشیده است؟
ناترازی گاز به این معناست که در برخی مقاطع، میزان تقاضا از ظرفیت موجود بیشتر می‌شود و در چنین شرایطی، مدیریت شبکه به‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه باید همزمان روی مدیریت تقاضا نیز کار کرد. در شرکت گاز استان اصفهان، از ماه‌ها قبل سناریوهای مختلف برای شرایط اوج مصرف تدوین و برای واحدهای مرتبط ابلاغ شده است تا در صورت تشدید ناترازی، تصمیم‌ها از قبل مشخص و اجرای آنها با سرعت انجام شود.
یکی از محورهای اصلی این برنامه، مدیریت بار در بخش‌های مختلف مصرف است. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، برای حفظ پایداری شبکه و تأمین گاز بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک، حدود ۲.۸ میلیون مترمکعب در روز باید از مصارف بخش‌های مشمول مدیریت بار کاسته شود. این موضوع با برنامه‌ریزی برای صنایع، واحدهای تولیدی و سایر مصرف‌کنندگان عمده دنبال شده و سناریوهای مشخصی برای شرایط مختلف در نظر گرفته‌ایم.
در کنار آن، وضعیت شبکه به‌صورت مستمر رصد می‌شود و توسعه پایش و مانیتورینگ آنلاین تأسیسات نیز در دستور کار قرار گرفته است تا اطلاعات مربوط به فشار، مصرف و وضعیت تجهیزات، سریع‌تر در اختیار مجموعه عملیاتی قرار گیرد و تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی با سرعت بیشتری انجام شود.
این کاهش مصرف قرار است چگونه محقق شود؟ آیا صرفاً به محدودیت صنایع منتهی می‌شود؟
خیر. رویکرد ما صرفاً اعمال محدودیت نیست، بلکه مدیریت هدفمند بار است. برای صنایع مختلف، سناریوهای متناسب با شرایط آنها تدوین شده است. برای نمونه، در بخش‌هایی مانند کاشی و سرامیک، آجر، سیمان، گلخانه‌ها و مرغداری‌ها، الگوهای مشخصی برای نحوه مصرف در دوره سرد سال پیش‌بینی شده است.
در برخی صنایع، برنامه تولید به شکل چرخشی تنظیم می‌شود و واحدهایی که در یک دوره در برنامه تولید قرار ندارند، باید به‌طور کامل مصرف گاز خود را متوقف کنند. برای برخی واحدها نیز استفاده از سوخت جایگزین پیش‌بینی شده و هماهنگی لازم با دستگاه‌های مرتبط از جمله شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی دنبال می‌شود.
در بخش گلخانه‌ها نیز با توجه به نوع محصول و ضرورت تولید، اولویت‌بندی انجام شده است تا در شرایط محدودیت، ابتدا نیازهای ضروری تأمین شود و از مصرف گاز در واحدهایی که امکان توقف یا استفاده از روش جایگزین دارند، جلوگیری شود. بنابراین هدف، مدیریت هوشمند مصرف و حفظ پایداری شبکه است، نه اینکه بدون برنامه واحدهای تولیدی با مشکل مواجه شوند.
برای اجرای این برنامه‌ها چه میزان هماهنگی با صنایع، اصناف و دستگاه‌های اجرایی انجام شده است؟
این موضوع از طریق مکاتبات، جلسات و هماهنگی‌های مستمر با دستگاه‌های متولی و تشکل‌های مرتبط دنبال شده است. مکاتبات و هماهنگی‌هایی با بخش‌های مختلف صنعتی و تولیدی و تشکل‌های مرتبط انجام شده تا سناریوهای مدیریت مصرف پیش از ورود به فصل سرد برای آنها تبیین شود.
در حوزه کشاورزی و گلخانه‌ها نیز با دستگاه‌های مسئول مکاتبات متعددی انجام شده و موضوع اولویت‌بندی مصرف و برنامه تأمین گاز در نیمه دوم سال مورد پیگیری قرار گرفته است. با تشکل‌های مرتبط با گلخانه‌داران نیز هماهنگی انجام شده تا تصمیم‌ها در زمان اوج مصرف، بدون غافلگیری و با اطلاع قبلی مصرف‌کنندگان اجرا شود.
از طرف دیگر، استفاده از ظرفیت شرکت‌های خدمات انرژی، اجرای طرح‌های بهینه‌سازی و توسعه تجهیزات پربازده نیز دنبال می‌شود. در واقع تلاش ما این است که بخشی از فشار ناشی از ناترازی از طریق کاهش مصرف غیرضروری و افزایش بهره‌وری جبران شود.
نقش شورای انرژی استان و فرمانداری‌ها در این برنامه چیست؟ آیا مدیریت ناترازی فقط بر عهده شرکت گاز است؟
قطعاً خیر. تأمین پایدار گاز در شرایط ناترازی یک موضوع بین‌دستگاهی است. شرکت گاز مسئول مدیریت شبکه گازرسانی است، اما وقتی تقاضا از ظرفیت موجود فراتر می‌رود، مدیریت مصرف در سطح استان باید با مشارکت همه دستگاه‌ها انجام شود.
در همین راستا، موضوع در جلسات شورای انرژی استان به‌صورت مستمر دنبال شده و مصوبات این شورا با دستگاه‌های متولی مصرف از جمله بخش صنعت، کشاورزی، شهرداری‌ها و سایر مجموعه‌های مرتبط پیگیری می‌شود.
در شهرستان‌های سردسیر نیز جلساتی با فرمانداری‌ها و با حضور شیشه‌فروش مدیرکل مدیریت بحران استانداری برگزار شده تا شرایط هر شهرستان به‌صورت جداگانه بررسی شود. همچنین با همت فرمانداری‌ها، جلسات شورای انرژی در شهرستان‌ها برگزار شده تا مدیران شهرستانی، صنایع، دستگاه‌های اجرایی و مصرف‌کنندگان عمده برای شرایط فصل سرد آمادگی داشته باشند.
این هماهنگی بسیار مهم است؛ زیرا در زمان بحران، فرصت تصمیم‌گیری از صفر وجود ندارد و باید سازوکار همکاری دستگاه‌ها از قبل مشخص شده باشد.
ارتباط شرکت گاز استان اصفهان با شرکت ملی گاز ایران و ستاد مرکزی چگونه است؟
این ارتباط به شکل مستمر دنبال می‌شود. جلسات وبیناری هفتگی با حضور مدیرعامل و مدیران ستاد شرکت ملی گاز ایران برگزار می‌شود و در این جلسات آخرین وضعیت مصرف، شرایط شبکه، پیش‌بینی‌های مربوط به فصل سرد و اقدامات مورد نیاز بررسی می‌شود.
این جلسات باعث می‌شود مسائل استان به‌صورت مستمر در سطح ستاد نیز مطرح و برای شرایط مختلف، هماهنگی لازم انجام شود. ما تلاش کرده‌ایم برنامه زمستانی را به یک برنامه ثابت و مقطعی محدود نکنیم، بلکه وضعیت شبکه و مصرف را به‌صورت مستمر رصد و متناسب با شرایط، تصمیم‌گیری کنیم.
در جریان حملات اخیر، بخشی از تأسیسات و ساختمان‌های شرکت گاز آسیب دید. این اتفاق چه تأثیری بر گازرسانی استان داشت؟
در جریان حملات دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی، ۶ مجموعه و تأسیسات شرکت گاز استان اصفهان آسیب دید که ساختمان منطقه ۵ شرکت گاز و یک ایستگاه تقلیل فشار به‌طور کامل تخریب شدند. با این حال، جریان گاز در استان متوقف نشد.
دلیل اصلی این موضوع، آمادگی قبلی، پیش‌بینی سناریوهای مختلف و واکنش سریع نیروهای عملیاتی بود. پیش از وقوع چنین شرایطی، سناریوهای لازم برای تداوم خدمت‌رسانی و حفظ پایداری شبکه پیش‌بینی شده بود و پس از حادثه نیز نیروهای عملیاتی بلافاصله وارد عمل شدند.
اکنون نیز عملیات بازسازی و ترمیم تأسیسات آسیب‌دیده در حال انجام است و بخش قابل توجهی از اقدامات به مراحل پایانی رسیده است. تجربه این حوادث نشان داد که تاب‌آوری شبکه فقط به توسعه خطوط و تأسیسات محدود نمی‌شود؛ آمادگی عملیاتی، پیش‌بینی سناریو و سرعت واکنش نیز بخش مهمی از پایداری شبکه است.
در کنار اقدامات فنی و مدیریتی، برای همراه کردن مردم با برنامه مدیریت مصرف چه برنامه‌ای دارید؟
واقعیت این است که بدون همراهی مردم، عبور از دوره‌های اوج مصرف بسیار دشوار خواهد بود. بخش قابل توجهی از مصرف گاز در فصل سرد مربوط به بخش خانگی است و حتی کاهش‌های کوچک در مصرف خانوارها، وقتی در مقیاس استانی اتفاق بیفتد، اثر قابل توجهی بر پایداری شبکه خواهد داشت.
به همین دلیل، فرهنگ‌سازی را در کنار اقدامات فنی دنبال کرده‌ایم. قرارداد جامع همکاری با صداوسیمای مرکز اصفهان برای فرهنگ‌سازی مصرف بهینه گاز منعقد شده و از ظرفیت رسانه ملی برای اطلاع‌رسانی و آموزش استفاده می‌کنیم.
از سوی دیگر، فرهنگ‌سازی را از مدارس و دانش‌آموزان نیز دنبال کرده‌ایم و طرح ملی «همیار گاز» در همین چارچوب اهمیت پیدا می‌کند. دانش‌آموز می‌تواند پیام مصرف صحیح را از مدرسه به خانه منتقل کند و خانواده را نیز در این موضوع همراه سازد.
همچنین تفاهم‌نامه همکاری با اصحاب رسانه و خبرگزاری‌ها منعقد شده است تا موضوع مدیریت مصرف به‌صورت مستمر و در قالب‌های مختلف رسانه‌ای دنبال شود. اعتقاد ما این است که اطلاع‌رسانی نباید فقط در زمان اوج سرما آغاز شود؛ بلکه باید پیش از رسیدن به آن مرحله، آگاهی و مشارکت عمومی شکل گرفته باشد.
با توجه به مجموعه اقداماتی که انجام شده، اگر بخواهید سه اولویت اصلی برای عبور از زمستان پیش‌رو را بیان کنید، چه مواردی خواهد بود؟
اول، آمادگی و پایداری شبکه؛ یعنی شبکه، تأسیسات و نیروهای عملیاتی باید برای شرایط مختلف آماده باشند و تصمیم‌های ضروری از قبل پیش‌بینی شده باشد.
دوم، مدیریت هدفمند بار و مصرف؛ به این معنا که صنایع، بخش‌های تولیدی، دستگاه‌های اجرایی و سایر مصرف‌کنندگان عمده، برنامه مشخصی برای شرایط اوج مصرف داشته باشند و مدیریت مصرف به شکل برنامه‌ریزی‌شده انجام شود.
و سوم، همراهی مردم. این بخش شاید از نظر ظاهری ساده باشد، اما در عمل تعیین‌کننده است. اگر هر خانواده، اداره، واحد تجاری و مجموعه تولیدی حتی بخشی از مصرف غیرضروری خود را کاهش دهد، مجموع این صرفه‌جویی می‌تواند به حفظ فشار شبکه و تداوم گازرسانی کمک کند.
ما در شرکت گاز وظیفه داریم شبکه را آماده و پایدار نگه داریم و برای سناریوهای مختلف آمادگی داشته باشیم؛ اما عبور موفق از دوره اوج مصرف، یک مسئولیت مشترک است و نیازمند همکاری مردم، صنایع، دستگاه‌های اجرایی و رسانه‌هاست.
پایگاه خبری جریان/جریان آنلاین (/)