جریان آنلاین (/)| افزایش قیمت اکثر محصولات و خدمات این روزها تقریباً استثنایی ندارد و همه اقلام ضروری و غیرضروری را درنوردیده است، اما به جز اقلام معیشتی، برخی دیگر از کالاها نیز از کالاهای استراتژیک تلقی میشوند که به عنوان نیاز روزانه تقریباً همه مردم، نوسانات قیمت آن باعث فشار اقتصادی به خانوارها میشود. افزایش قیمت موبایل نیز از جمله این موارد محسوب میشود که این روزها با گرانی شدیدی روبروست تا حدی که بسیاری از افراد حتی از تعمیر گوشیهای نیاز به تعمیر خود نیز عاجز هستند. درباره دلیل این امر و بررسی این بازار و پیشبینی قیمت گوشیهای همراه در آینده با محمدرضا عالیان، دبیر کنگره موبایل و سخنگوی سابق انجمن واردکنندگان تلفن همراه گفتوگو کردهایم .
چه عواملی بیشترین فشار را بر بازار موبایل وارد کرده و چرا افزایش قیمت انفجاری این محصول به این سرعت پس از جنگ رخ داده است؟
قطعاً شرایط جنگی، تمرکز سیاستگذاران به طور طبیعی به سمت تأمین مایحتاج معیشتی و کالاهای ضروری مردم معطوف شده است و در نهایت این تغییر اولویت باعث شده تا واردات تلفن همراه در لیست انتظار قرار بگیرد و در این میان افزایش قیمت و نابسامانی بیشتری را تجربه کند. در هر حال هرچند، گوشی هوشمند دیگر یک کالای لوکس نیست، بلکه بستری برای فعالیتهای تجاری، آموزشی و ارتباطی محسوب میشود که به یک دارایی استراتژیک در زندگی روزمره اکثریت مردم تبدیل شده است، در نتیجه وقتی برنامهریزی دقیقی برای تأمین این کالا وجود نداشته باشد، تعادل میان عرضه و تقاضا به سرعت برهم میخورد. در حقیقت آنچه که در بازار فعلی موبایل مشاهده میشود، باقیمانده کالاهایی است که پیش از آغاز چالشهای اخیر وارد کشور شدهاند و قطعاً با اتمام این ذخایر، شاهد فشارهای بیشتری خواهیم بود.
پس از نظر شما بازار موبایل پیش از جنگ دارای چالش جدی نداشته و اصلی ترین دلیل آن مشکلات جانبی ناشی از جنگ است؟
در حقیقت افزایش قیمت موبایل فقط مختص به ایران نیست، بلکه اختلالات زنجیره تأمین در سطح جهانی، بهدلیل مشکلاتی که با بسته شدن یا ناامن شدن مسیرهای ترانزیتی دریایی، از جمله در حوالی تنگه هرمز و... رخ داده است، هزینههای لجستیک را به شکل چشمگیری بالا برده است. علاوه بر این، قیمت چیپ ستها که بخش اصلی ساخت تجهیزات الکترونیک هستند، در بازارهای جهانی دستخوش افزایش قیمت شده است. به این ترتیب میتوان گفت که قسمتی از گرانی موبایل در ایران، بازتاب مستقیمی از افزایش هزینههای تولید و توزیع در سطح بینالملل است که به واسطه بحرانهای منطقهای به وجود آمده است، اما مسلماً آنچه که در خصوص سیاستگذاری در این موبایل پیش از جنگ هم وجود داشته، در ایجاد شرایط کنونی بی تاثیر نبوده، چون قبل از جنگ هم تحریم ومشکل تامین ارز و... شرایط این بازار را نابسامان کرده بود.
گرانی هیجانی برای این محصول یا در حقیقت پیشخور شدن قیمتها در بازار موبایل، میتواند در التهابات اخیر این بازار تأثیر داشته باشد؟
خب، بله قطعاً موثر است. فضای روانی بازار در شرایطی که چشمانداز تأمین کالا مبهم است، بسیار حساس عمل میکند. وقتی فعالان بازار احساس میکنند در آینده نزدیک با کمبود یا افزایش قیمت مواجه خواهند بود، محاسبات خود را بر اساس نرخهای احتمالیِ آینده تنظیم میکنند که را میتوان همان پیشخور کردن تلقی کرد. یعنی قبل از اینکه یک افزایش قیمت واقعی رخ دهد، بازار در واکنش به انتظارات تورمی، نرخها را افزایش میدهد. از این رو، قیمت نهایی محصول در ویترین فروشگاهها نه تنها از هزینههای واقعی واردات، بلکه از التهابات ذهنی و انتظارات فعالان اقتصادی نیز تغذیه میکند. اما علاوه بر این مسئله بسیاری از عوامل واقعی دیگر در گرن شدن قیمت موبایل موثر هستند. مثلاً تغییر مبنای محاسباتی حقوق ورودی کالا که از ۷۰ هزار تومان به حدود ۱۴۰ هزار تومان افزایش یافته، ضربه سنگینی به قیمت تمامشده واردات وارد کرده است و در این میان، موبایل با وجود اینکه نقش کاربردیتری در زندگی عموم ایفا میکند برخلاف محصولاتی مانند خودرو که سیاستهای حمایتی ملموستری دارند، از چنین چتر حمایتی محروم مانده است و درنهایت فشارهای ناشی از این تعرفههای گمرکی جدید، در کنار هزینههای حملونقل و ریسکهای تجاری که به دلیل بسته بودن مسیرهای اصلی افزایش یافته، باعث شده است تا قیمت نهایی موبایل صعودی باشد.
آیا اخیراً برنامه ویژه ای درباره واردات موبایل به منظور متعادل کردن این بازار مثل آنچه که درباره خودرو صورت گرفته اعلام نشده است؟
خیر، البته گمانهزنیها درباره انتخاب سلیقهای واردکنندگان بدون وجود معیارهای شفاف، نگرانیهای عمیقی ایجاد کرده است. هرچند این مسائل فعلاً در سطح شایعه مطرح هستند، اما تجربه نشان داده که عدم شفافیت در فرآیندهای اجرایی، به ناپایداریهای گسترده ختم میشود. وقتی واردکننده نداند با چه ضوابطی باید فعالیت کند، احتیاط جایگزین فعالیتهای اقتصادی عادی میشود که این خود یکی از دلایل کمبود کالا و التهاب قیمتهاست و در این میان بلاتکلیفی بدترین وضعیت حاکم در این بازار است.
بهنظر شما آیا ورود محمولههای جدید میتواند التهابات بازار را کاهش دهد؟
باید واقعبین باشیم. ورود کالاهای دپو شده در گمرکات ممکن است بتواند قسمتی از تنشهای ناشی از کمبود فیزیکی کالا در بازار را مدیریت کند، اما انتظار افت شدید قیمتها با توجه به شرایط فعلی، غیرمنطقی است. هزینههای جانبی واردات از مسیرهای جایگزین زمینی و دریایی، بسیار بالاست و این هزینهها در قیمت نهایی کالا لحاظ میشود. به عقیده کارشناسان، ورود این محمولهها تا حدی از تبوتاب بازار میکاهد، اما نباید به ارزانی محسوس امید چندانی داشت. در حال حاضر برخی از سفارشهای که پیش از این تأمین ارز شده بوده، تایید شده و وارد بازار خواهد شد، اما تاثیر خیلی زیادی در کاهش قیمتها نخواهد داشت .
وضعیت رجیستری گوشیهای مسافری در شرایطی که مسیرهای تردد با چالش مواجه شدهاند، چگونه است؟
وضعیت رجیستری نیز با توجه به محدودیتهای ایجاد شده در مسیرهای هوایی و همچنین اختلالات سیستمی در سامانههای مربوط به گمرک، ورود و ثبت گوشیهای مسافری با موانع جدی روبرو است. واردات زمینی کالا نیز به دلیل بوروکراسیهای اداری و مشکلات در احراز هویت در مبادی ورودی، نتوانسته جای خالیِ فقدانِ ترانزیت هوایی را پر کند. این وضعیت مشکل باعث شده تا فرآیند قانونی ثبت گوشیها، خود به عاملی برای پیچیدگی بیشتر و گرانی در بخشی از بازار موبایل تبدیل شود. البته در مجموع باید گفت که افزایش قیمت موبایل به دلیل مشکلاتی که در مسیر جنگ و نقل و انتقالات و ساخت چیپ ستها ایجاد شده است، شامل حال ایران واکثر کشورهای جهان است.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)