جریان آنلاین (/) | طرح «تورم صفر» شهرداری تهران در شرایطی با انتقادهایی درباره ماهیت تبلیغاتی آن روبه‌رو شده که همزمان موضوع تعویق انتخابات شورای شهر و زمان برگزاری آن نیز همچنان محل بحث است که آیا تثبیت قیمت تعدادی از کالاهای اساسی در بازه‌ای محدود اقدامی در راستای وظایف مدیریت شهری است که در این رابطه بهروز شیخ رودی، معاون پیشین محاسبات و پایش عملکرد شورای شهر تهران در گفتوگو با خبرنگار جریان آنلاین به اصل ورود شهرداری به تأمین کالاهای اساسی تحت عنوان «تورم صفر» پرداخت و معتقد است نباید تثبیت قیمت چند قلم کالا را به معنای مهار تورم در پایتخت تلقی کرد. گفتوگو با شیخ رودی در این باره و همچنین تأخیر انتخابات شورای شهر پایتخت در ادامه آمده است که می‌خوانید:
برخی منتقدان معتقدند شهرداری تهران به‌جای ورود به طرح‌هایی مانند «تورم صفر» باید منابع و امکانات خود را صرف وظایف اصلی مدیریت شهری کند. آیا ورود شهرداری به بازار کالاهای اساسی اساساً در حیطه وظایف این نهاد قرار می‌گیرد؟
ببینید معتقدم تأمین اقلام اساسی برای مردم از وظایف شهرداری است. اگر به ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها مراجعه کنیم، می‌بینیم که موضوع تأمین نیازهای عمومی و قراردادن کالاهای مورد نیاز مردم در دسترس آنها در چارچوب وظایف شهرداری‌ها مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس هم بازارهای میادین میوه و تره‌بار شهرداری شکل گرفته‌اند. بنابراین اصل ورود شهرداری به این حوزه را نمی‌توان اقدامی خارج از وظایف مدیریت شهری دانست. اما باید میان اصل وظیفه شهرداری و شیوه اجرای یک طرح تفاوت قائل شد. اینکه شهرداری در حوزه تأمین کالاهای اساسی فعالیت کند، یک موضوع است و اینکه برای این فعالیت عنوان «تورم صفر» انتخاب شود، موضوع دیگری است.
اما میادین میوه و تره‌بار سال‌هاست فعالیت می‌کنند و تأمین بخشی از نیازهای مردم نیز از همین مسیر انجام می‌شود. چه تفاوتی میان این وظیفه معمول و طرح جدید شهرداری وجود دارد که اکنون با عنوان «تورم صفر» معرفی شده است؟
تفاوت در این است که شهرداری در طرح جدید، تعدادی کالای مشخص را با سهمیه معین و برای یک بازه زمانی مشخص با قیمت ثابت عرضه می‌کند. این به معنای آن نیست که مردم می‌توانند هر میزان از این کالاها را با همان قیمت تهیه کنند یا تمام کالاهای مورد نیاز خانوار مشمول این طرح باشند. در فعالیت معمول میادین میوه و تره‌بار چنین سازوکاری با این شکل و عنوان وجود نداشته است. اکنون شهرداری تصمیم گرفته تعدادی از کالاها را در چارچوبی مشخص عرضه کند. این اقدام می‌تواند برای بخشی از جامعه مفید باشد اما نباید آن را با صفر شدن تورم در تهران یکی دانست.
پس عنوان «تورم صفر» از نظر شما دقیق نیست و بیشتر برای جلب توجه افکار عمومی انتخاب شده است؟
بله شهرداری نگفته است که تورم در تمام شهر تهران را صفر می‌کند؛ بلکه تعدادی از کالاها را در محدوده‌ای مشخص و با سهمیه معین با قیمت ثابت عرضه می‌کند. این به معنای صفرشدن تورم نیست. انتخاب عنوان «تورم صفر» برای این طرح، بیشتر نشان‌دهنده نحوه اطلاع‌رسانی و معرفی آن از سوی شهرداری است. همچنین باید دید چه کالاهایی در این طرح قرار گرفته‌اند، با چه قیمتی خریداری شده‌اند و چه گروهی از مردم امکان استفاده از آنها را دارند. نمی‌توان صرفاً با تثبیت قیمت چند قلم کالا نتیجه گرفت که فشار تورمی از زندگی مردم تهران حذف شده است.
با این توضیحات و با در نظر گرفتن شرایط زمانی و مباحث پیرامون انتخابات شورای شهر ارزیابی شما از نحوه اجرای این طرح و بازتاب‌های آن چیست؟
من با این نگاه که هر اقدامی در حوزه اجتماعی الزاماً خارج از وظایف شهرداری است، موافق نیستم. اتفاقاً رویکرد اجتماعی در تأمین نیازهای مردم با فلسفه وجودی این نهاد ارتباط دارد. با این حال به‌کار بردن عنوانی مثل «تورم صفر» برای این دست اقدامات، ممکن است فراتر از جنبه‌های اجرایی، با رویکردهای رسانه‌ای نیز همراه باشد. در عین حال باید واقعیت‌های اجرایی طرح را هم دید. شهرداری در این حوزه فعالیت بازرگانی انجام می‌دهد و از محل خرید و عرضه کالاها، سازوکار اقتصادی مشخصی دارد؛ بنابراین پیش از قضاوت درباره هزینه‌ها و ابعاد طرح، باید جزئیات خرید، نوع کالاها، قیمت تمام‌شده و نحوه عرضه آنها بررسی شود. صرف طرح ارقامی درباره هزینه‌های شهرداری، بدون شناخت سازوکار اجرایی آن، برای نتیجه‌گیری کافی نیست.
اما اگر مخاطب این طرح عمدتاً اقشار خاصی از جامعه باشند و بخش قابل توجهی از شهروندان نتوانند از آن استفاده کنند آیا عنوان «تورم صفر» گمراه‌کننده نیست؟
دقیقاً باید به همین مسئله توجه کرد. مخاطب اصلی این طرح، به نظر من، طبقه متوسط رو به پایین جامعه است. بسیاری از شهروندان ممکن است اساساً از کالاهایی که در این طرح عرضه می‌شوند استفاده نکنند یا نتوانند تمام نیازهایشان را از این مسیر تأمین کنند؛ بنابراین ثابت‌ماندن قیمت تعدادی از کالاها برای گروهی از مردم به معنای ثابت‌ماندن هزینه زندگی همه شهروندان نیست. ممکن است این طرح برای بخشی از خانوارها مفید باشد، اما نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که تورم برای همه مردم تهران صفر شده است. این دو موضوع با یکدیگر تفاوت دارند.
با در نظر گرفتن شرایط زمانی و مباحث مطرح‌شده درباره انتخابات شوراها، ابعاد و پیامدهای اجرای این‌گونه طرح‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
معتقدم برای تحلیل این موضوع باید شرایط واقعی انتخابات را هم در نظر گرفت. هنوز زمان برگزاری انتخابات از سوی مراجع رسمی به‌طور قطعی اعلام نشده است و به نظر من به این زودی هم برگزار نمی شود. درباره اخباری که از سوی برخی از اعضای شورای شهر و دیگران هم درباره زمان برگزاری انتخابات در نیمه دوم آبان ماه اعلام شده است باید گفت که محلی از اعِراب ندارند. نمی‌توان صرفاً بر مبنای گمانه‌زنی‌ها درباره زمان انتخابات، نتیجه گرفت که یک طرح مشخص با هدف انتخاباتی اجرا شده است. از سوی دیگر شهردار تهران لزوماً با برگزاری انتخابات شورای شهر از مسئولیت خود کنار نمی‌رود. بنابراین باید میان واقعیت‌های قانونی و اجرایی و برداشت‌های سیاسی تفاوت قائل شد. اینکه یک اقدام شهرداری بازتاب رسانه‌ای پیدا کند، به‌خودی‌خود اثبات نمی‌کند که هدف اصلی آن کسب امتیاز انتخاباتی بوده است.
با این حال تعویق انتخابات شورای شهر پرسش‌های حقوقی مهمی ایجاد کرده است. برخی معتقدند برگزاری انتخابات باید مطابق زمان‌بندی قانونی انجام شود و تعویق آن نیازمند مبنای حقوقی روشن است. نظر شما چیست؟
برای بررسی این موضوع باید به سابقه تعویق انتخابات نیز توجه کرد. در گذشته هم زمان برگزاری انتخابات شوراها به تعویق افتاده است. برای نمونه در دوره‌ای بحث همزمانی انتخابات و تصمیم‌گیری درباره زمان برگزاری آنها مطرح شد و انتخابات شوراها برای مدتی طولانی‌تر به تعویق افتاد. بنابراین نمی‌توان بدون بررسی مبانی حقوقی و شرایط آن دوره، درباره قانونی یا غیرقانونی‌بودن هر تصمیمی قضاوت کرد. باید دید تصمیم از سوی چه مرجعی گرفته شده، چه مستند قانونی داشته و شرایط حاکم بر کشور چه بوده است.
آیا شرط پایان جنگ می‌تواند شاخصی مطلوب برای تعویق انتخابات باشد؟
در این زمینه باید میان اظهارنظرهای غیررسمی و تصمیم مراجع مسئول تفاوت قائل شد. اینکه گفته شود انتخابات در نیمه دوم یک ماه مشخص برگزار خواهد شد، تا زمانی که مرجع رسمی مسئول آن را اعلام نکرده باشد، به معنای تعیین قطعی زمان انتخابات نیست. همچنین باید مشخص شود تصمیم احتمالی برای تعویق انتخابات بر چه مبنایی اتخاذ شده است. در این بحث، موضوع اختیارات نهادهای قانونی و امکان ایجاد محدودیت در اجرای قوانین عادی در شرایط خاص نیز مطرح می‌شود. به اعتقاد من، بررسی این مسئله نیازمند توجه به مستندات حقوقی و تصمیم‌های رسمی است و نمی‌توان صرفاً با استناد به اظهارنظرهای سیاسی درباره آن حکم داد.
در نهایت اگر بخواهیم عملکرد شهرداری تهران را در این زمینه ارزیابی کنیم، معیار اصلی باید چه باشد؛ تثبیت قیمت چند کالای اساسی یا تأثیر واقعی سیاست‌های مدیریت شهری بر هزینه زندگی شهروندان؟
به نظر من باید میان وظیفه شهرداری در تأمین نیازهای عمومی و نحوه اجرای طرح و تبلیغاتی که پیرامون آن صورت می‌گیرد، تفکیک قائل شد. اصل تأمین کالاهای اساسی می‌تواند در چارچوب وظایف شهرداری قرار گیرد و برای بخشی از جامعه نیز مفید باشد اما این اقدام به معنای مهار تورم در کل شهر نیست. اگر قرار است درباره موفقیت طرح قضاوت کنیم، باید مشخص شود چه تعداد از شهروندان از آن بهره‌مند می‌شوند، چه کالاهایی با چه قیمت‌هایی عرضه می‌شوند و این اقدام تا چه اندازه می‌تواند هزینه‌های واقعی خانوارها را کاهش دهد. عنوان «تورم صفر» به‌تنهایی معیار ارزیابی نیست؛ آنچه اهمیت دارد نتیجه واقعی طرح برای زندگی مردم است.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)