جریان آنلاین (/): یک سال پیش گروهی از پژوهشگران هنگام بررسی شش ماهی آمریکای جنوبی با یافتهای روبهرو شدند که نگاه دانشمندان به دنیای ژنتیک را دگرگون کرد. آنها بزرگترین ژنوم شناختهشده در میان تمام جانوران را در این موجود باستانی شناسایی کردند. ژنومی که سی برابر از ژنوم انسان گستردهتر است و تصویری تازه از پیچیدگیهای تکامل ارائه میدهد.
آشنایی با ششماهی آمریکای جنوبی
این جانور که لقب فسیل زنده را یدک میکشد بیش از چهارصد میلیون سال است که بدون تغییرات ظاهری چشمگیر روی زمین زندگی میکند. ششماهی توانایی تنفس در آبوهوا را توأمان دارد و در دورههای خشکسالی با پناه گرفتن در گلولای زنده میماند. بااینحال شگفتی اصلی در ساختار ژنتیکی آن نهفته است.
اعدادی که تصورشان دشوار است
ژنوم این ماهی چنان گسترده است که درک اندازه آن ساده نیست. برخی از مهمترین دادهها عبارتاند از:
- نودویک میلیارد جفت باز در ساختار ژنتیکی آن وجود دارد
- اندازه ژنوم آن سی برابر ژنوم انسان است
- اگر دیان ای یک سلول این ماهی باز شود طول آن به شصت متر میرسد درحالیکه دیان ای انسان تنها حدود دو متر طول دارد
علت این حجم عظیم ژنتیکی چیست
بخش بزرگی از ژنوم ششماهی از عناصر جهنده تشکیل شده است. این بخشها مانند انگلهای ژنتیکی عمل میکنند و با تکثیر مداوم خود در نقاط مختلف ژنوم جای میگیرند. در بسیاری از جانوران سازوکارهای دفاعی مانع گسترش بیرویه این عناصر میشود اما در ششماهی این سد دفاعی چندان کارآمد نیست. همین موضوع باعث شده ژنوم آن در طول میلیونها سال بهسرعت رشد کند و هر ده میلیون سال به اندازه کل ژنوم انسان به حجم آن افزوده شود.
مقایسه با دیگر رکوردداران ژنومی
پیش از این کشف موجودات دیگری رکورددار بودند ازجمله:
- ششماهی استرالیایی با حدود چهلوسه میلیارد جفت باز
- سمندر اکسولوتل با ژنومی ده برابر بزرگتر از ژنوم انسان
اهمیت این کشف برای علم
به گزارش عصر ایران؛ بررسی شش ماهیها به دانشمندان کمک میکند مسیر تکامل از آب به خشکی را بهتر درک کنند. این جانور نزدیکترین خویشاوند زنده به نخستین چهارپایانی است که از دریا بیرون آمدند. شناخت نحوه مدیریت چنین حجم عظیمی از دیان ای در سلولهای آن میتواند سرنخهای تازهای درباره سازوکارهای تکامل و زیستشناسی سلولی در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)