جریان آنلاین (/) | سیاستگذاری‌های پرنوسان درباره بنزین همچنان خبر اول رسانه‌هاست. موضوعی که از نگرانی درباره ناترازی و دشواری تأمین ارز برای واردات به اظهارات اخیر رئیس‌جمهوری درباره بی‌نیازی کشور از واردات بنزین رسید و در نهایت به صف‌های طولانی که از ناکارآمدی سیاست‌های اخیر بنزینی درخصوص انتقال بنزین به کارت‌های بنزین حکایت می‌کند. ضرورت افزایش قیمت بنزین ِ چندی پیش اعلام خودکفایی از سوی پزشکیان در روزهای اخیر وعده حل مشکلات جانبی بنزین و صف‌های طولانی در جایگاه‌ها و... همه ازجمله پارادوکس‌هایی است که به نظر می‌رسد، هیچ‌کدام در درازمدت پایدار نخواهند بود. در این باره با علی بختیار، نماینده ادوار مجلس گفت‌وگو کرده‌ایم که در زیر آمده می‌خوانید:
رئیس‌جمهور اخیراً از بی‌نیازی کشور به واردات بنزین سخن گفته است. باتوجه به هشدارهای پیشین درباره کسری بنزین و ضرورت واردات آن این اظهارنظر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا واقعاً معادله تأمین بنزین کشور تغییر کرده است؟
صحبت‌های آقای رئیس جمهور به‌نظر من صحت دارد و درست است اما معتقدم برای مدیریت بازار بنزین باید به ظرفیت‌های تولید داخلی و شیوه عرضه سوخت توجه کنیم. یکی از راهکارهایی که می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد، استفاده از ظرفیت پالایشگاه‌های کشور است. پالایشگاه ستاره خلیج فارس از تولیدکنندگان مهم بنزین در ایران است و اگر بتوانیم بنزین تولیدی این پالایشگاه را به جای صادرات، در داخل مصرف کنیم، بخش قابل‌توجهی از کسری بنزین کشور جبران خواهد شد. البته برای اینکه مشخص شود کشور تا چه اندازه از واردات بی‌نیاز شده است، باید آمار تولید، مصرف و صادرات را در کنار یکدیگر بررسی کنیم. مسئله فقط این نیست که چه میزان بنزین تولید می‌کنیم؛ بلکه باید ببینیم چه مقدار از این تولید به مصرف داخلی اختصاص می‌یابد و آیا این روند می‌تواند نیاز کشور را در بلندمدت تأمین کند یا خیر.
یعنی به اعتقاد شما، با توجه به شرایط کنونی و صادرنشدن بنزین تولید داخل به‌دلیل محاصره و ... بی‌نیاز از واردات هستیم؟ آیا اختصاص بنزین تولیدی پالایشگاه ستاره خلیج فارس به مصرف داخلی می‌تواند نیاز به واردات را به‌طور کامل برطرف کند؟
معتقدم استفاده از ظرفیت پالایشگاه‌های داخلی یکی از راهکارهای مهم برای کاهش کسری بنزین است. اگر بتوانیم تولید داخلی را به‌درستی مدیریت کنیم و سهم بیشتری از آن را به مصرف داخل اختصاص دهیم، نیاز به واردات کاهش پیدا می‌کند. با این حال، میزان تأثیرگذاری این سیاست به حجم واقعی تولید، میزان مصرف کشور و شرایط صادرات بستگی دارد و برای نتیجه‌گیری قطعی باید آمار دقیق در اختیار باشد.
به‌نظر شما سیاست‌های اتخاذ شده واظهارات اخیر رئیس جمهور مبنی بر بی‌نیازی از واردات و خودکفایی برای تأمین نیاز داخلی به بنزین تا چه مدت ادامه خواهد داشت و تا کی اعتبار دارد؟ آیا نباید راهکاری را در پیش گرفت تا در دراز مدت با مشکلات بنزین و الزامات همیشگی برای رفع مشکل با گرانی بنزین مواجه نباشیم؟
به نظر من باید اجازه دهیم یک یا دو شرکت خارجی در حوزه عرضه بنزین فعالیت کنند؛ به‌گونه‌ای که از شکل‌گیری انحصار جلوگیری شود. در این مدل، وزارت نفت باید نقش تنظیم‌گر را برعهده بگیرد و بر کیفیت بنزین نظارت کند اما امکان فعالیت اقتصادی شرکت‌ها نیز فراهم باشد. ورود سرمایه‌گذاران خارجی می‌تواند در کنار اصلاح ساختار عرضه، به ارتقای کیفیت سوخت و ایجاد رقابت کمک کند. البته تحقق این هدف به مقررات روشن و ثبات سیاست‌گذاری بستگی دارد. وقتی سرمایه‌گذار نداند مقررات و تصمیم‌های اقتصادی در آینده چگونه تغییر می‌کند، برای ورود به بازار با تردید مواجه خواهد شد. اگر شرکتهای خارجی در این زمینه در کشور حضور یابند و بنزین باکیفیت را در ابتدا در دو جایگاه به مردم با هر قیمتی که مناسب می‌دانند، عرضه کنند، رقابتی ایجاد می‌شود که علاوه بر تنوع بخشی کیفیت و ارائه محصول خوب بنزینی، زمینه رقابت سالم و متعادل شدن قیمت را نیز فراهم می‌کند.
در شرایطی که دولت از بی‌نیازی به واردات بنزین سخن می‌گوید، آیا همچنان ورود شرکتهای خارجی به این بازار ضرورت دارد؟
بحث حضور شرکتهای خارجی لزوماً به معنای وابستگی دائمی به واردات نیست. ما باید از ظرفیت سرمایه‌گذاری و فناوری برای اصلاح ساختار بازار استفاده کنیم. در عین حال، لازم است برای آینده نیز برنامه داشته باشیم و تنها به افزایش تولید بنزین متکی نباشیم. علاوه بر این توسعه خودروهای برقی و سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر از جمله اقداماتی است که می‌تواند در بلندمدت مصرف بنزین را کاهش دهد. البته تحقق این هدف به توسعه زیرساخت‌های برق و فراهم‌شدن شرایط لازم برای استفاده از فناوری‌های جدید وابسته است.
در شرایطی که از بی‌نیازی به واردات بنزین صحبت می‌شود، مردم همچنان با صف‌های طولانی در برخی جایگاه‌ها مواجه‌اند. آیا این وضعیت با ادعای کفایت تولید داخلی تناقض ندارد؟
برای پاسخ دقیق باید میان کمبود بنزین و مشکلات مربوط به توزیع و سوخت‌گیری تفاوت قائل شویم. طولانی شدن صف‌ها به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که بنزین کافی در کشور وجود ندارد؛ همان‌طور که نمی‌توان صرفاً بر اساس اظهارات مسئولان نتیجه گرفت که هیچ مشکلی در تأمین و توزیع سوخت وجود ندارد. باید بررسی شود که چه میزان بنزین تولید می‌شود، چه مقدار در داخل مصرف می‌شود و فرآیند عرضه در جایگاه‌ها با چه مشکلاتی روبه‌روست. اگر زمان سوخت‌گیری به دلیل سازوکار استفاده از کارت اضطراری، دریافت رمز یا توکن افزایش یافته باشد، مسئله با کمبود فیزیکی بنزین متفاوت است و باید از مسیر اصلاح فرآیند توزیع حل شود. در عین حال، برای رفع ابهام درباره اظهارات رئیس‌جمهوری، انتشار آمار شفاف تولید، مصرف، واردات و صادرات بنزین ضروری است. تنها با اتکا به این اطلاعات می‌توان مشخص کرد که بی‌نیازی از واردات تا چه اندازه تحقق یافته و آیا این وضعیت در ماه‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)