جریان آنلاین (/) | در حالی که به روزهای پایانی تابستان نزدیک میشویم بسیاری از خانواده ها در اندیشه تدارک آخرین سفر پیش از پایان تعطیلات مدارس هستند. اما افزایش قیمت بلیت هواپیما، قطار و اتوبوس، گرانی سوخت و هزینه سفر با خودروی شخصی، رشد نرخ اقامت، خوراک و خدمات گردشگری باعث شده حتی سفرهای کوتاه و نزدیک نیز برای بخش بزرگی از مردم امکانپذیر نباشد. در چنین وضعیتی هزینه سفر و تفریح معمولاً نخستین بخشی است که از بودجه خانواده حذف میشود، چراکه مسکن، خوراک، درمان، آموزش و بازپرداخت بدهیها اولویتهای غیرقابل تعویقتری هستند. در این میان خبر عرضه «سفرکارت» و امکان سفر قسطی از سوی دولت روزنهای محدود برای رونقبخشی به بازار گردشگری ایجاد کرده است اما استقبال از آن همچنان محل تردید است؛ چون بسیاری از خانوادهها در شرایط کاهش توان خرید ترجیح میدهند اعتبار و درآمد آینده خود را صرف نیازهای معیشتی کنند، نه تعهد مالی تازه برای سفر که میتواند شرایط زندگی عادی را برایشان دشوارتر کند. در این باره با مریم سلمانیان، معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان گفتوگو کردهایم که در ادامه میخوانید:
تعریف کارت سفر و ارائه تسهیلاتی برای مردم با چه هدف و رویکردی انجام شده است و بهنظر شما آیا میتواند موثر واقع شود؟
کارت سفر در واقع نوعی تسهیلات هدفمند برای استفاده از خدمات گردشگری است. همانطور که بانکها برای خرید کالاهای داخلی از جمله لوازم خانگی، تسهیلات مشخصی ارائه میکنند، میتوان همین مدل را برای سفر طراحی کرد. فرد اعتبار دریافت میکند اما این اعتبار باید صرف خدماتی مانند حملونقل، اقامت، تور، بازدید از اماکن گردشگری و خرید صنایعدستی شود. تفاوت اصلی این طرح با وام نقدی آن است که منابع بهصورت مستقیم وارد زنجیره گردشگری میشود و امکان انحراف آن برای مصارف دیگر کاهش مییابد. آنچه تاکنون مطرح شده، نشاندهنده حمایت و پیگیری در سطح معاونت گردشگری و مدیران مرتبط است. اما برای موفقیت طرح، صرف اعلام حمایت کافی نیست. باید متن مصوبه، دستگاه مسئول، سقف اعتبار، جامعه هدف، بانکهای عامل و شیوه نظارت بهصورت شفاف اعلام شود. اگر این موارد مشخص نباشد، کارت سفر در حد یک ایده باقی میماند. وزارت گردشگری باید بتواند به مردم و فعالان اقتصادی توضیح دهد که طرح از چه تاریخی، برای چه گروههایی و با چه منابعی اجرا خواهد شد.
آیا در شرایطی که بسیاری از خانوارها برای تأمین هزینههای ضروری زندگی مشکل دارند، سفر حتی به صورت قسطی، اولویت است یا تأمین معیشت خانوادهها که در حال حاضر باتوجه به تورم با مشکلات زیادی روبهرو هستند.
سفر را نباید صرفاً تفریح لوکس تلقی کرد. سفر میتواند با سلامت روان، نشاط اجتماعی، کاهش فرسودگی شغلی و افزایش بهرهوری ارتباط داشته باشد. معلم، پرستار، کارمند یا کارگری که مدتها تحت فشار روانی و اقتصادی بوده برای بازسازی توان جسمی و روحی خود به استراحت نیاز دارد. البته این به معنای نادیده گرفتن مشکلات معیشتی نیست. طرح باید هدفمند باشد و ابتدا گروههایی را پوشش دهد که هم نیاز بیشتری دارند و هم توان بازپرداخت آنها قابل ارزیابی است. تسهیلات سفر نباید باعث شود خانوار کمدرآمد برای یک سفر کوتاه، وارد چرخه بدهی بلندمدت شود.
کاهش سفر و در مجموع گردشگری داخلی در سالهای اخیر باعث کسادی کسب و کارهای زیادی در سالهای اخیر شده است. بهنظر امکان رونق مجدد با «کارت سفر» وجود دارد؟
بله صنعت گردشگری در سالهای اخیر بهطور جدی آسیب دیده است؛ ابتدا کرونا، سپس ناامنی، جنگ، کاهش قدرت خرید و افت سفرهای ورودی. دفاتر خدمات مسافرتی، هتلها، تورگردانان، شرکتهای حملونقل و فعالان صنایعدستی همگی با کاهش تقاضا مواجه شدهاند. قطعاً گردشگری یک فعالیت زنجیرهای است و فقط به هتل یا آژانس محدود نمیشود. حملونقل، رستوران، فروشگاه، صنایعدستی، راهنمای گردشگری، خدمات فرهنگی، کشاورزی و حتی کسبوکارهای روستایی از رونق سفر تأثیر میپذیرند. کارت سفر در وهله نخست، ابزار تحریک گردشگری داخلی است و بهطور مستقیم جایگزین سیاست گردشگری ورودی نمیشود. گردشگری ورودی به امنیت، تبلیغات بینالمللی، تسهیل صدور روادید، ثبات اقتصادی، کیفیت خدمات و اعتبار مقصد نیاز دارد. با این حال، رونق گردشگری داخلی میتواند زیرساختها و کسبوکارهای این صنعت را حفظ کند تا در زمان بهبود شرایط، ظرفیت لازم برای جذب گردشگر خارجی وجود داشته باشد. بنابراین کارت سفر بخشی از سیاست نجات گردشگری است، نه تمام راهحل.
بررسیهایی در این باره وجود دارد که فقدان تفریح و سفر در سرانه و کارآیی افراد جامعه در حوزه فعالیت خود تأثیر منفی میگذارد و علاوه بر آسیبهای اجتماعی و روانی باعث کاهش کارآمدی آنها در تولید نیز خواهد شد. نظر شما در این باره چیست؟
کشورهای مختلف برای حمایت از اوقات فراغت، سلامت روان و سفر شهروندان سیاستهای گوناگونی دارند و حتی کارمندانی که از مرخصیهای خود برای سفر استفاده نکنند، جرایمی هم درنظر گرفته میشود. البته ایران هم میتواند متناسب با شرایط خود بهمنظور رشد کمی و کیفی روحی - جسمی و... از این الگوها با توجه آنچه که در جامع حاکم است استفاده کند. سنگاپور نمونه موفقی در مدیریت شهری، اقتصاد خدمات و گردشگری است اما هر شاخصی باید با تاریخ و منبع مشخص بیان شود. تورم صفر اگر مربوط به یک مقطع خاص باشد، نمیتواند به کل عملکرد اقتصادی کشور تعمیم داده شود.
به نظر شما چه پیششرطهایی برای موفقیت بهتر کارت سفر در اجرا نیاز است؟
به اعتقاد من کارت باید فقط در شبکه رسمی و قابل نظارت گردشگری قابل استفاده باشد. فهرست پذیرندگان، سقف اعتبار، نوع خدمات، قیمتگذاری و میزان استفاده باید در سامانهای شفاف ثبت شود. همچنین باید بازرسی دورهای، رسید الکترونیکی، امکان گزارش تخلف و برخورد با فروش صوری خدمات وجود داشته باشد. عدالت منطقهای نیز اهمیت دارد. کارت نباید فقط در هتلهای گرانقیمت کلانشهرها قابل استفاده باشد. روستاها، شهرهای کوچک و مناطق کمبرخوردار باید در شبکه پذیرندگان حضور داشته باشند. قطعاً کارت سفر بهتنهایی نجاتدهنده گردشگری نیست، اما میتواند تقاضا را تحریک و بخشی از زنجیره آسیبدیده را فعال کند. موفقیت آن به سه شرط بستگی دارد: منابع مالی پایدار، اجرای شفاف و ارزیابی مستمر. باید پس از دو یا سه سال مشخص شود چه تعداد سفر ایجاد شده چه میزان اشتغال حفظ شده، درآمد فعالان گردشگری چقدر افزایش یافته و آیا رضایت مردم حاصل شده است. اگر طرح با مطالعه، نظارت و هدفگذاری اجرا شود، میتواند سرمایهگذاری اقتصادی و اجتماعی مؤثری باشد؛ اما اگر فقط به توزیع وام بدون ارزیابی تبدیل شود نهتنها مشکل گردشگری را حل نمیکند بلکه ممکن است بر بدهی خانوارها و نظام بانکی نیز بیفزاید.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)