جریان آنلاین (/) | اصل شورا یکی از اصول مترقی قانون اساسی و برگرفته از آیات نورانی قرآن، روایات پیامبر عظیم الشأن اسلام (ص) و سرچشمه های زلال آموزه های دینی ماست که پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی ایران و با فرمان بنیانگذار انقلاب اسلامی در نهم اردیبهشت ماه سال ۵۹ ایجاد و با برگزاری انتخابات سراسری در سال ۱۳۷۷ بهعنوان حلقه واسط و پل ارتباطی میان ملت و حاکمیت و در راستای واگذاری امور محلی به مردم در گستره روستاها تا شورایعالی استانها شکل گرفت و هم اکنون هزاران نفر بهعنوان عضو این شوراها مشغول خدمت و انجام وظیفه هستند.
شوراها را وان نوعی پارلمان محلی محسوب کرد به همین خاطر در اصل هفتم قانون اساسی از شوراها بهعنوان ارکان تصمیمگیری و اداره امور کشور یاد شده و در فصل هفتم این قانون و سایر قوانین و مقررات، جایگاه و شأن گسترده و ارزشمندی اعم از تصمیمگیری و قانونگذاری و نظارت درنظر گرفته شده است. شوراهای اسلامی شهر و روستا بهعنوان نماد مردم سالاری دینی، عدم تمرکز جغرافیایی(Decentralization) و خودگردانی محلی و انعکاس مشارکت فعال مردم در اداره امور عمومی، طی ۶ دوره فعالیت خود منشا اقدامات تاثیرگذار بوده و زمینه عمران و آبادانی در بسیاری از شهرها و روستاها و رفع دغدغه ها و مطالبات شهروندان را مهیا نموده اند. البته در این مسیر، برخی چالش ها و موانع ساختاری و قانونی و فرهنگی نیز وجود دارد که باید آسیب شناسی و مرتفع گردند.
ضعفهای عملکردی و رفتاری زیادی در این چند دوره فعالیت شوراهای شهر و روستا و نهادهای اجرایی آنها(دهیاری و شهرداری) دیده شده که نیاز به تحلیل و تدقیق است و با رفع آنها میتوان در توسعه روزافزون مناطق، گام برداشت.
مسلما کارآمدی، سلامت و پاکدستی، دانش و آگاهی، همدلی و وحدت و دوری از سلیقه گرایی و سیاستزدگی در موفقیت این ساختار مهم اجتماعی، حیاتی و نقشآفرین هستند.
یکی از دلایل محوریت قوه مجریه و نهادهای حکومتی در مطالبات مردمی، عدم توجه به جایگاه و ارزش والای شوراهای اسلامی و اهمیت ندادن به این نهاد مستقل و مردمی است. شوراها در صورت موفقیت در سطوح محلی، مردم را از منابع و سازمان دهی سطوح حکومتی و دولتی بی نیاز خواهند کرد. کارکرد موفق و موثر و مفید آنها، تا حد زیادی مردم را از مراجعات مکرر خسته کننده و درخواست های متعدد در ساختار بوروکراتیک و دستگاه های اجرایی، پارلمانی و.. بی نیاز می کند.
این دوره از رقابت های انتخاباتی، بدلایل سیاسی، اجتماعی، امنیتی و... مهمترین و حساس ترین انتخابات چند دهه اخیر کشور خواهد بود.
اما در تب وتاب انتخاباتی و رقابت احزاب برای تصاحب کرسی ها، نباید اهمیت، مبنا و فلسفه و صلاحیت شوراهای اسلامی شهر و روستا را بعنوان نماد مشارکت مردم درسطوح محلی، واگذاری امور، حکومت محلی(Local government)، تمرین واقعی دموکراسی و حکمرانی و مولفه توسعه و آبادانی کشور فراموش کرد.
شوراهای قدرتمند، سالم و کارآمد، مقدمه توسعه و تعالی مناطق و شهرها و روستاها، بهبود حکمرانی ومدیریت سیاسی جامعه و افزایش رضایت عامه و سرمایه اجتماعی هستند. ازاینرو باید از اشخاص صالح و متعهد و متخصص جهت داوطلبی و حضور در رقابت انتخاباتی دعوت نمود. بالارفتن وزن و قابلیت علمی و اجرایی اعضا، موجب بازدهی و کارآمدی شوراها، دهیاری ها و شهرداری ها خواهد شد.
محمد عیسی زاده
مدرس و پژوهشگر حقوق عمومی و فعال فرهنگی-اجتماعی