برج آزادی زیر بار سنگین بی‌توجهی؛ هشدار جدی درباره آسیب به نماد ملی تهران

نویسنده: میثم ایزدی | انتشار : 1405/08/30 16:17:00
برج آزادی زیر بار سنگین بی‌توجهی؛ هشدار جدی درباره آسیب به نماد ملی تهران

جریان آنلاین (/): برج آزادی که سال‌ها نماد شهر تهران و در فهرست آثار ملی ثبت شده، این روزها میزبان رویداد «ایران پیشرو» و سازه‌های موقتی است که به گفته کارشناسان وزن و ارتعاش ناشی از آن‌ها می‌تواند به این بنای تاریخی آسیب جدی برساند.

به گزارش ایسنا؛ در روزهای گذشته تصاویری از قرار گرفتن چندین کانتینر فلزی بزرگ در عرصه و زیر قوس برج آزادی منتشر شده است. این کانتینرها که برای برگزاری رویداد «ایران پیشرو» در محل مستقر شده‌اند، نه‌تنها منظر یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای شهری تهران را مخدوش کرده‌اند، بلکه نگرانی‌هایی جدی درباره آسیب به سازه و زیرساخت‌های این بنای ثبت‌شده در فهرست آثار ملی ایجاد کرده‌اند.

وزنی که بر کف‌پوش‌ها و موزه‌های زیرین تحمیل می‌شود

برج آزادی در دهه ۱۳۴۰ ساخته شده و ساختار آن مبتنی بر بتن مسلح و سنگ‌های نمای خاص است. محوطه پیرامونی برج نیز بر پایه محاسبات دقیق مهندسی برای تحمل وزن مشخصی طراحی شده است. به گفته کارشناسان انباشت چندین کانتینر فلزی، حتی اگر خالی باشند، وزنی متمرکز و سنگین را به کف‌پوش‌ها و زیرساخت‌های میدان تحمیل می‌کند. این فشار می‌تواند در درازمدت به نشست زمین، ترک‌خوردگی یا آسیب به تأسیسات زیرزمینی ازجمله فضاهای فرهنگی و موزه‌های واقع در زیر برج منجر شود.

سابقه آسیب‌پذیری برج در برابر ارتعاش و صدا

برج آزادی پیش‌ازاین نیز در برابر ارتعاش و امواج صوتی آسیب‌پذیری خود را نشان داده است. در سال ۱۴۰۰ شلیک هشت گلوله توپ در کنار برج به‌عنوان بخشی از مراسم سال نو، به ایجاد ترک‌های تازه در بخش بالایی برج منسوب شد. احمد محیط طباطبایی، رئیس کمیته ملی موزه‌های ایران، در آن زمان علت این ترک‌ها را «موج و ارتعاشات شلیک توپ‌ها» اعلام کرد. کارکنان مجموعه نیز گزارش دادند که پس از شلیک توپ‌ها، وسایل روی میزها و دیوارها به هم ریخته و شکاف‌هایی در دیوارها ایجاد شده است.

هرچند حسین امانت، طراح برج، در واکنش به این ادعاها گفته بود که «فکر نمی‌کنم شلیک توپ باعث این ترک‌ها بوده باشد» و احتمال داد که عدم رسیدگی به ساختمان و ضعف سازه، امواج صوتی را تشدید کرده باشد، اما او نیز تأکید کرد که «وقتی سوراخ ده سانتی‌متری در سنگ آن قسمت برج درست می‌کنید، خب می‌شکند و اطرافش ترک برمی‌دارد»

نصب سازه‌ها با پیچ و آسیب به کف محوطه

علاوه بر وزن و ارتعاش، گزارش‌های پیشین نشان می‌دهد که در جریان آماده‌سازی برخی مراسم در میدان آزادی، سازه‌های موقت با پیچ به کف محوطه نصب شده و آن را سوراخ کرده و به برخی قسمت‌ها آسیب وارد کرده است. این شیوه نصب، خود می‌تواند به کف‌پوش‌ها و لایه‌های زیرین محوطه آسیب برساند و روند فرسایش را تسریع کند.

پرسشی بی‌پاسخ درباره مجوز و نظارت

یکی از پرسش‌های اساسی این است که آیا برای استقرار این کانتینرها و برگزاری رویداد در عرصه و حریم برج آزادی، مجوز لازم از سوی سازمان میراث فرهنگی اخذ شده است. بر اساس قوانین، هر اقدامی در حریم آثار ثبت‌شده ملی باید با مجوز این سازمان صورت گیرد. طبق گزارش‌ها متاسفانه مشخص نیست کدام نهاد یا ارگان ذیربط مجوز برگزاری این رویداد را صادر کرده است.

جمع‌بندی

برج آزادی تنها یک سازه بتنی و سنگی نیست؛ نمادی است که حافظه جمعی چند نسل از ایرانیان را در خود جای داده و در فهرست آثار ملی ثبت شده است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که این بنا در برابر ارتعاش، صدا و دست‌کاری فیزیکی آسیب‌پذیر است. استقرار کانتینرهای سنگین و برگزاری رویدادهایی که با نصب سازه، پخش صدای بلند و تجمع جمعیت همراه است، بدون ارزیابی دقیق مهندسی و نظارت میراث فرهنگی، می‌تواند روند فرسایش این اثر را تسریع کند. پرسش اصلی این است که آیا مدیریت شهری و برگزارکنندگان رویداد، پیش از هر اقدام، سلامت سازه و حفظ یکپارچگی این میراث ملی را در اولویت قرار داده‌اند یا نه.

پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)