بحران مدیریت آب در ایران زیر سایه بارش‌های اخیر

نویسنده: مهدی امامقلی | انتشار: 1404/10/01 17:20:13
بحران مدیریت آب در ایران زیر سایه بارش‌های اخیر

جریان آنلاین (/): بارش‌های سنگین روزهای گذشته در بخش‌هایی از کشور علاوه بر ایجاد سیلاب و خسارت‌های زیرساختی بار دیگر مسئله ناتوانی در جمع‌آوری هدایت و ذخیره‌سازی آب‌های سطحی را به چالش جدی مدیریت منابع آب تبدیل کرده است.  

کارشناسان تأکید دارند مشکل اصلی ایران کم‌آبی نیست بلکه ناکارآمدی در مدیریت منابع آبی است. میزان آب تجدیدپذیر کشور به‌طور متوسط حدود صد میلیارد مترمکعب در سال برآورد می‌شود که چندین برابر برخی کشورهای منطقه است اما نبود برنامه‌ریزی بلندمدت و زیرساخت‌های مناسب مانع بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت شده است.  

برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی موجب تخلیه سفره‌ها نشست زمین و شکل‌گیری پدیده فرونشست شده است. این شرایط ظرفیت طبیعی خاک برای جذب آب را کاهش داده و باعث می‌شود بارش‌های شدید به‌جای تغذیه منابع زیرزمینی به سیلاب مخرب تبدیل شوند.  

بر اساس آمار بارندگی‌های اخیر حجم بارش ثبت شده در یک هفته اگر ذخیره می‌شد می‌توانست آب موردنیاز ششصد میلیون نفر در یک سال را تأمین کند یعنی بیش از شش سال مصرف کل کشور. این آمار نشان می‌دهد مسئله اصلی نبود آب نیست بلکه ناتوانی در مدیریت صحیح آن است.  

تخریب ساختارهای زیرزمینی و اکولوژیک نتیجه دهه‌ها مدیریت نادرست است و با راه‌حل‌های کوتاه‌مدت اصلاح نمی‌شود. سیاست‌های سدسازی بدون ارزیابی بلندمدت نیز به خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها منجر شده است. نمونه بارز آن دریاچه ارومیه است که پیامدهای جبران‌ناپذیری به همراه داشت.  

آب‌های سطحی در جنوب کشور به دلیل نبود ظرفیت ذخیره‌سازی به خلیج‌فارس می‌ریزند و هم‌زمان طرح‌های پرهزینه انتقال آب مطرح می‌شود که نتیجه مستقیم بی‌برنامگی در مدیریت آب است.  

به گزارش میزان؛ کارشناسان بر ضرورت آزادسازی حریم رودخانه‌ها جلوگیری از ساخت‌وساز در مسیرهای طبیعی آب و بازسازی مسیرهای تخریب شده تأکید دارند. تغییرات اقلیمی و بارش‌های شدید و نامنظم نیز نشانه‌ای جدی است که باید در برنامه‌ریزی آینده لحاظ شود.  

تمرکز اصلی باید بر جمع‌آوری و مدیریت آب‌های سطحی احیای تالاب‌ها و دریاچه‌ها استفاده هدفمند از سدها و اصلاح الگوی مصرف آب به‌ویژه در بخش کشاورزی باشد. بارندگی‌های اخیر فرصتی موقت است که باید برای اصلاح ساختاری مدیریت آب تغییر الگوی کشت توسعه فناوری‌های نوین آبیاری و افزایش بهره‌وری مورداستفاده قرار گیرد.  
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)