جریان آنلاین (/) | همزمان با امضای مجازی تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، بازارهای مالی بار دیگر نشان دادند که همچنان به اخبار سیاسی حساس هستند و واکنش سریع نشان میدهند. در ساعات اولیه اعلام خبر توافق بر سر تفاهمنامه، تغییرات معناداری در بازار سهام، ارز و طلا مشاهده شد که برخی آن را حاصل هیجانات زودگذر ناشی از فضای روانی تفاهمنامه میدانند و گروهی دیگر معتقدند در صورت امضای رسمی این تفاهمنامه در روز جمعه، بازارها با «سیگنال دوم» مواجه خواهند شد که میتواند به کاهش بیشتر قیمتها در بازار ارز و طلا و همزمان تقویت بورس بینجامد. با این وجود درباره چشمانداز میانمدت و بلندمدت بازارها، با توجه به ادامه مذاکرات در یک دوره دوماهه و ابهامهای پیش رو، اختلاف نظر جدی وجود دارد. آنچه تقریباً همه تحلیلگران بر آن توافق دارند این است که بخشی از تحولات اخیر، دستکم در کوتاهمدت، ریشه در هیجانات بازار دارد. در این باره با همایون دارابی، کارشناس بازار سرمایه گفتوگویی انجام دادهایم که در زیر میخوانید:
بازارها کمافی السابق به اخبار سیاسی بیشتر از عوامل اقتصادی واکنش نشان دادند. تحلیل شما از وضعیت کنونی بازار در حوزههای مختلف چیست؟
بله، بازارهای مالی ایران سالهاست که نسبت به تحولات سیاسی حساس هستند و این موضوع تازگی ندارد و به این ترتیب هر نشانهای از کاهش یا افزایش تنشهای بینالمللی بلافاصله در انتظارات فعالان اقتصادی منعکس میشود، در این راستا امضای غیررسمی تفاهمنامه نیز از همین جنس بود یعنی پیش از آنکه آثار عملی و اجرایی داشته باشد اثر روانی خود را بر بازار گذاشت و حتی بخشی از فعالان بازار با این تصور که مسیر کاهش ریسکهای سیاسی هموارتر شده، تصمیم به جابهجایی داراییهای خود گرفتند و همین تغییر انتظارات، نوسانات اخیر را رقم زد.
پس به اعتقاد شما این تحولات صرفاً هیجانی هستند و پایدار نخواهد بود یا اینکه تغییر و تحولات بازار به گونه ای دیگر ادامه خواهد یافت؟
البته قطعاً نمیتوان همه چیز را به هیجان نسبت داد، هرچند هیجان نقش مهمی دارد، اما بازار سرمایه پس از یک دوره رشد قابل توجه، به سطحی رسیده که طبیعی است با شناسایی سود و نوسان همراه شود. در چنین وضعیتی طبیعی است که انتشار یک خبر سیاسی میتواند نقش کاتالیزور را ایفا کند و روندها را تشدید کند. اما در کنار هیجان، باید به عوامل دیگری مانند ورود نقدینگی، انتظارات تورمی، وضعیت گزارشهای شرکتها و چشمانداز متغیرهای کلان نیز توجه کرد، از این رو بنابراین تصویر پیچیدهتر از آن است که بتوان آن را به صورت کامل تحلیل کرد.
اما به نظر میرسد که بورس نسبت به تحولات اخیر به صورت شفاف واکنش نشان داده و سبزپوش شده، هرچند امروز کمی از این رویه عقب نشینی کرده، اما همچنان نگاه ها به این بازار مثبت تر از بازارهای طلا و ارز است. نظر شما چیست؟
بازار سهام از دورهای عبور کرد که با نااطمینانی سیاسی و فشارهای بیرونی همراه بود. با کاهش نسبی این نااطمینانی و شکلگیری امید به ثبات بیشتر، بخشی از سرمایههایی که در حاشیه مانده بودند، وارد بازار شدند. عبور شاخص از سطوح مقاومتی مهم نیز از نظر تکنیکی پیام مثبتی برای معاملهگران داشت. البته پس از چنین رشدی، اصلاحهای مقطعی کاملاً طبیعی است، در حقیقت بازار سالم بازاری است که در آن هم صعود هم اصلاح وجود دارد و به نظر میرسد که بورس هم در حال حاضر از این امر تبعیت میکند.
واگرایی بازار ارز و طلا پس از امضای تفاهمنامه بسیار بارز بود تا جایی که طلا وارد کانال پانزده میلیون و دلار هم صدو پنجاه هزار تومان شده است. آیا این امر ادامه خواهد داشت؟
طلا و ارز معمولاً در فضای نااطمینانی و تنش سیاسی جذاب تر میشوند، زیرا نقش دارایی امن را ایفا میکنند. وقتی انتظارات به سمت کاهش تنش حرکت میکند، بخشی از تقاضای احتیاطی کاهش مییابد. از طرف دیگر به نظر میرسد که آنچه که در قیمت طلا تاثیرگذار بوده است مسائل سیاسی و تفاهمنامه و... بوده است، هرچند قیمت جهانی طلا نیز در مقطع اخیر با تعدیل همراه بوده و این عامل بیرونی بر بازار داخلی اثر گذاشته است، از این رو، افت این بازارها را باید حاصل ترکیبی از عوامل داخلی و خارجی دانست.
برخی تحلیلگران میگویند اگر امضای رسمی تفاهمنامه در روز جمعه انجام شود، بازارها با موج دوم کاهش در ارز و طلا و تقویت بورس روبهرو خواهند شد. این سناریو چقدر محتمل است؟
در حقیقت نمی توان درباره این مسئله پیش بینی دقیقی داشت. هرچند بازارها معمولاً به خبر نخست واکنش نشان میدهند که خب البته بخش اعظم آن هیجانی است. اما تثبیت و رسمی شدن یک رویداد نیز میتواند اثر مکمل داشته باشد، یعنی اگر امضای رسمی انجام شود و فعالان اقتصادی آن را نشانهای از ثبات پایدارتر تلقی کنند، احتمال دارد شاهد تقویت همین روند باشیم، ولی با این وجود باید توجه داشت که بازار همیشه جلوتر از رویدادها حرکت میکند. البته باید درنظر داشت که اگر بخش عمدهای از این سناریو پیشخور شده باشد، واکنش بعدی ممکن است محدودتر از انتظار باشد اما در نهایت این امر بدیهی است که واکنشهای کنونی قطعاً بخشی از انتظارات بازار و هیجان موجود است.
درباره چشمانداز بلندمدت بازار ارز چه نظری دارید؟
در شرایط فعلی پیشبینی بلندمدت بسیار دشوار است، چون بخشی از متغیرهای اقتصادی در وضعیت عادی قرار ندارند و برخی فعالیتهای تجاری با وقفه یا احتیاط همراه است. همچنین ادامه مذاکرات در دوره پیش رو میتواند انتظارات را بارها تغییر دهد. به این ترتیب هرگونه پیشبینی قطعی درباره مسیر بلندمدت ارز با ریسک خطای بالا همراه است، ولی آنچه میتوان گفت این است که بازار ارز همچنان به تحولات سیاسی و نتایج عملی مذاکرات وابسته خواهد بود.
با توجه به این نااطمینانیها به سرمایهگذاران خرد چه توصیهای دارید؟
مهمترین توصیه پرهیز از تصمیمگیری هیجانی است. قطعاً ورود مستقیم به بازار ارز با هدف نوسانگیری در شرایط کنونی ریسک بالایی دارد و ممکن است برای افراد غیرحرفهای زیانبار باشد. در حوزه طلا نیز استفاده از ابزارهای رسمی و شفاف مانند صندوقهای مبتنی بر طلا میتواند ریسک نگهداری فیزیکی و مشکلات جانبی را کاهش دهد. در بازار سهام هم انتخاب آگاهانه و مبتنی بر تحلیل بنیادی اهمیت دارد. در مجموع، تنوعبخشی و مدیریت ریسک باید در اولویت باشد و توصیه به اینکه با وجود اینکه بازار سرمایه به نظر شرایط خوبی دارد، اما خریداران مراقب باشند که چه سهامی و به چه میزانی خرید کنند و چگونه در این بازار حضور یابند.
پس به اعتقاد شما، آیا میتوان گفت بازار سرمایه برنده اصلی این تحولات است؟
در کوتاهمدت به نظر میرسد بازار سرمایه از فضای امید به کاهش تنش منتفع شده است، اما برنده نهایی بازاری است که بتواند ثبات و شفافیت بیشتری جذب کند. اگر روند مذاکرات به شکل باثباتی پیش برود و متغیرهای کلان اقتصادی نیز همسو شوند، بورس میتواند از این فضا بهرهمند شود. اما اگر ابهامها تشدید شود، همانطور که تجربه نشان داده، بازارها میتوانند به سرعت مسیر خود را تغییر دهند. بدیهی است، آنچه امروز در بازارهای مالی ایران مشاهده میشود، برآیند پیچیدهای از هیجان، انتظارات سیاسی، عوامل تکنیکی و متغیرهای اقتصادی است. واکنش همزمان بورس، ارز و طلا به امضای مجازی تفاهمنامه نشان داد که سیاست همچنان یکی از محرکهای اصلی تصمیمگیری در اقتصاد ایران است. با این وجود، آینده این روند بیش از هر چیز به تحولات پیش رو و نحوه تداوم یا تثبیت مذاکرات وابسته خواهد بود؛ مسیری که میتواند بار دیگر معادلات بازار را دستخوش تغییر کند.
پایگاه خبری جریان/ جریان آنلاین (/)